Wat gebeurt er tijdens het vacumeren?

Na het plaatsen en aansluiten van de binnen- en buitenunit worden de koelmiddelleidingen gecontroleerd. De monteur sluit een servicekit met geschikte slangen en koppelingen aan op de daarvoor bestemde servicepoorten. Vervolgens trekt een vacuümpomp de leiding volledig leeg.

Een micronmeter maakt zichtbaar hoe diep het vacuüm werkelijk is. Een gewone drukmeter geeft daarvoor vaak te weinig detail. In de praktijk wordt bij veel systemen gestreefd naar een waarde onder 500 micron, maar de juiste werkwijze en grenswaarden moeten altijd aansluiten op de fabrikantvoorschriften en het type installatie.

Wanneer de pomp wordt uitgeschakeld, volgt een houdtijd. De installateur observeert of de druk ongeveer stabiel blijft. Pas daarna worden de afsluiters geopend of wordt het koelmiddel op de voorgeschreven manier vrijgegeven. Tot slot wordt de airco gecontroleerd op werking, temperatuurregeling en eventuele lekkages.

Waarom lucht en vocht uit de leidingen moeten

Een koelkringloop is ontworpen om met een specifiek koelmiddel en de bijbehorende compressorolie te werken. Lucht en vocht horen daar niet in thuis. Vocht kan bij druk- en temperatuurwisselingen condenseren en zich op ongewenste plaatsen verzamelen. Op langere termijn kan dat bijdragen aan corrosie, vervuiling of aantasting van onderdelen.

Lucht in het circuit kan de drukverhoudingen beïnvloeden. Daardoor kan de compressor zwaarder worden belast en kan de installatie minder voorspelbaar koelen of verwarmen. Vacumeren voorkomt niet ieder mogelijk probleem, maar verkleint wel de kans dat verontreiniging en vocht al bij de installatie in het systeem achterblijven.

Een belangrijk aandachtspunt is dat vacumeren geen reparatie van een lekkage is. Als de druktest niet stabiel blijft, moet eerst worden onderzocht waar het probleem zit. Alleen opnieuw vacumeren zonder de oorzaak aan te pakken, geeft geen betrouwbare oplossing.

De belangrijkste gereedschappen

• Vacuümpomp: hiermee worden lucht en vocht uit de leidingen getrokken.
• Micronmeter: hiermee wordt het diepe vacuüm nauwkeuriger gemeten dan met alleen een analoge drukmeter.
• Manifold of serviceverdeler: hiermee kan de monteur de verschillende aansluitingen en kleppen gecontroleerd bedienen.
• Geschikte slangen en koppelingen: deze moeten goed afsluiten, omdat een lekkende meetopstelling de test kan beïnvloeden.
• Lekdetectieapparatuur: een elektronische detector of visuele controle kan helpen bij het opsporen van lekkages.
• Stikstof: bij bepaalde systemen of werkzaamheden kan een specialist stikstof gebruiken voor een gecontroleerde druktest of spoelprocedure.

De kwaliteit van het gereedschap en de manier waarop het wordt aangesloten, bepalen mede of de meetwaarde betrouwbaar is.

Wanneer is opnieuw vacumeren nodig?

Bij een nieuwe installatie wordt de procedure uitgevoerd nadat de leidingen zijn aangesloten en vóórdat het systeem met koelmiddel in bedrijf wordt gesteld. Ook wanneer een verbinding is losgemaakt, kan opnieuw evacueren nodig zijn. Dat geldt bijvoorbeeld na het vervangen van een onderdeel of na werkzaamheden aan de koelmiddelleiding.

Bij lekkageherstel moet de monteur eerst het lek lokaliseren en herstellen. Daarna wordt beoordeeld of de installatie opnieuw moet worden getest, gevacumeerd en gevuld. Bij een koelmiddelbijvulling is het eveneens belangrijk om niet automatisch aan te nemen dat alleen bijvullen voldoende is. De oorzaak van het verlies moet worden onderzocht en de werkzaamheden moeten passen bij het betreffende systeem en koelmiddel.

Zelf aan aansluitingen, koelmiddelleidingen of servicekleppen werken is onverstandig. Laat dit uitvoeren door een bevoegde specialist met de juiste meet- en veiligheidsmiddelen.

Hoe beoordeel je of het vacumeren goed is uitgevoerd?

Vraag niet alleen of de pomp heeft gedraaid, maar ook hoe de controle is uitgevoerd. Relevante punten zijn:

1. Zijn de leidingen en verbindingen vooraf gecontroleerd?
2. Is een micronmeter gebruikt of is alleen een grove drukmeter afgelezen?
3. Welke vacuümwaarde werd bereikt?
4. Hoe lang is gecontroleerd of de waarde stabiel bleef?
5. Wat is gedaan als de druk opliep?
6. Is de airco na afloop getest op koelen en verwarmen?

Een exacte vacumeertijd is niet voor iedere installatie gelijk. De leidinglengte, de omvang van het systeem, de hoeveelheid vocht en de staat van de installatie spelen mee. Een korte procedure is dus niet automatisch verkeerd, en een lange procedure is niet automatisch goed. De meetwaarde en de stabiliteit ervan zijn belangrijker dan alleen de verstreken tijd.

Ekaa Duurzaam en merkgerichte uitvoering

In het bronmateriaal wordt Ekaa Duurzaam genoemd als KIWA-gecertificeerde dienstverlener en als officieel dealer van Daikin, LG, Mitsubishi Electric, Panasonic en Toshiba. Die merkervaring kan relevant zijn wanneer de installatie specifieke voorschriften heeft voor aansluiting, testen of koelmiddel.

Dat betekent niet dat iedere airco op dezelfde manier wordt behandeld. De installateur moet het type binnen- en buitenunit, de leidinglengte, het gebruikte koelmiddel en de instructies van de fabrikant controleren. Vraag bij twijfel welke controles tijdens de installatie of reparatie worden uitgevoerd en welke uitkomst aanleiding geeft tot verder onderzoek.

Wat merk je als gebruiker?

Goed vacumeren is meestal geen zichtbare functie zoals de temperatuurinstelling of ontvochtigingsstand. Het is vooral een kwaliteitsstap aan het begin of na een ingreep aan het systeem. Een correct voorbereide installatie kan betrouwbaar functioneren, maar vacumeren alleen is geen garantie voor een lange levensduur, laag energieverbruik of storingsvrije werking.

Blijvende klachten zoals onvoldoende koeling, ijsvorming, vreemde geluiden of terugkerend verlies van koelvermogen vragen om diagnose. Laat een specialist dan de installatie, leidingen, elektrische aansluiting en eventuele lekkage controleren in plaats van uitsluitend koelmiddel bij te vullen.