De basisformule voor uw stroomverbruik

De eenvoudigste berekening is: benodigde warmte ÷ COP = benodigd elektriciteitsverbruik. Heeft een ruimte op een bepaald moment 12 kWh warmte nodig en werkt de airco met een gemiddelde COP van 3,5, dan komt het elektrische verbruik uit op ongeveer 3,43 kWh.

Over dertig dagen zou dat in dit voorbeeld circa 103 kWh zijn, als de warmtevraag en het rendement elke dag gelijk blijven. In werkelijkheid veranderen beide voortdurend. Een woning vraagt op een zachte herfstdag minder warmte dan tijdens vorst. Ook de COP verschuift per uur.

Een elektrische kachel gebruikt voor 12 kWh warmte ongeveer 12 kWh elektriciteit. Een warmtepomp kan voor dezelfde warmtevraag minder elektriciteit nodig hebben, maar het verschil hangt af van het daadwerkelijke rendement en de omstandigheden.

COP en SCOP: momentopname versus jaarbeeld

COP staat voor de verhouding tussen de geleverde warmte en het elektrische vermogen op een bepaald moment. Een COP van 3 betekent dat het systeem onder die omstandigheden drie keer zoveel warmte levert als het aan elektriciteit opneemt.

SCOP is bedoeld als seizoenswaarde. Deze geeft een beter beeld van het gemiddelde rendement over een volledig verwarmingsseizoen, omdat verschillende buitentemperaturen en bedrijfscondities worden meegenomen. Kijk bij een offerte of productvergelijking daarom niet alleen naar de hoogste COP, maar ook naar de SCOP en de prestaties bij lagere buitentemperaturen.

Bij strenge vorst kan het rendement dalen. Bij lucht-luchtairco’s kunnen bovendien ontdooicycli nodig zijn om ijsvorming op de buitenunit tegen te gaan. Tijdens zulke momenten wordt tijdelijk wel elektriciteit gebruikt, maar wordt niet op dezelfde manier warmte aan de ruimte geleverd.

Lucht-lucht of lucht-water: een belangrijk verschil

Een lucht-luchtairco verwarmt de ruimte rechtstreeks via een binnenunit. Dit systeem is vooral geschikt wanneer u afzonderlijke ruimtes gericht wilt verwarmen. Het stroomverbruik wordt dan sterk beïnvloed door het aantal gebruikte binnenunits, de openheid van deuren en de isolatie van de betreffende ruimtes.

Een lucht-waterwarmtepomp geeft warmte af aan water voor bijvoorbeeld vloerverwarming of radiatoren. De benodigde aanvoertemperatuur is hierbij belangrijk. Lage afgiftetemperaturen, zoals bij vloerverwarming, zijn doorgaans gunstiger voor het rendement dan hoge temperaturen die nodig kunnen zijn bij oudere radiatoren.

Vraag bij een lucht-waterinstallatie naar de uitgangspunten voor de warmteafgifte, de berekende warmtevraag en het gedrag bij lage buitentemperaturen. Een systeem dat alleen onder ideale omstandigheden zuinig werkt, geeft geen volledig beeld van het jaarlijkse verbruik.

Welke factoren verhogen of verlagen het verbruik?

• Isolatie: betere dak-, vloer-, gevel- en raamisolatie verlaagt de hoeveelheid warmte die uw woning verliest.
• Buitentemperatuur: hoe kouder de buitenlucht, hoe meer inspanning de warmtepomp doorgaans nodig heeft.
• Ingestelde temperatuur: een hogere kamertemperatuur vergroot meestal de warmtevraag.
• Dimensionering: een passend vermogen helpt voorkomen dat een toestel onnodig vaak aan- en uitschakelt of langdurig tegen zijn grenzen werkt.
• Regeling: zoneverwarming en een passende thermostaatinstelling kunnen voorkomen dat ongebruikte ruimtes worden verwarmd.
• Onderhoud: vervuilde filters of een geblokkeerde buitenunit kunnen de luchtstroom en werking nadelig beïnvloeden.

Laat werkzaamheden aan koelmiddelen, elektrische aansluitingen en de installatie zelf uitvoeren door een bevoegde specialist. Controleer ook vooraf of voor plaatsing aan uw woning aanvullende bouwkundige of gemeentelijke eisen gelden.

Zo maakt u een realistische vergelijking

Begin met uw huidige energiegebruik en probeer het deel voor ruimteverwarming afzonderlijk te benaderen. Dat kan bijvoorbeeld met verbruiksgegevens, een warmtevraagberekening of een vergelijking per ruimte. Deel die geschatte warmtevraag vervolgens door een realistische seizoensprestatie, niet door de hoogste theoretische COP.

Let bij een offerte op de volgende punten:

1. Is het om een lucht-luchtairco of een lucht-waterwarmtepomp?
2. Welke warmtevraag en binnentemperatuur zijn als uitgangspunt gebruikt?
3. Welke SCOP en welke prestaties bij lage buitentemperaturen gelden voor het voorgestelde model?
4. Hoe wordt rekening gehouden met ontdooicycli, radiatoren, vloerverwarming en ventilatie?
5. Welke ruimtes worden verwarmd en hoe wordt de regeling ingericht?

Een hybride oplossing kan in sommige woningen een bespreekbaar alternatief zijn wanneer de warmtevraag hoog is of hoge aanvoertemperaturen nodig blijven. Of dat verstandig is, hangt af van de woning, het systeem en de actuele energieprijzen.