De belangrijkste rekensom: warmtebehoefte tegenover rendement

Begin met de jaarlijkse warmtebehoefte van uw woning of de ruimte die u wilt verwarmen. Die warmtebehoefte kunt u vervolgens vergelijken met het rendement van beide systemen.

Bij gas deelt u de benodigde warmte door het rendement van de cv-ketel. Bij een airco of warmtepomp deelt u dezelfde warmtebehoefte door de seizoensprestatie, vaak aangeduid als SPF. Een warmtepomp verplaatst warmte van buiten naar binnen en gebruikt daardoor minder elektriciteit dan een elektrische kachel nodig zou hebben om dezelfde hoeveelheid warmte te maken.

Een COP-waarde beschrijft de prestatie onder specifieke omstandigheden. De SPF is voor een jaarvergelijking nuttiger, omdat die rekening houdt met wisselende buitentemperaturen, ontdooien en verschillende gebruiksmomenten. Fabrikantcijfers zijn daarom geen garantie voor het verbruik in uw woning. De werkelijke prestatie hangt af van onder meer de buitentemperatuur, instelling, dimensionering en plaatsing.

Waarom isolatie en radiatoren zo zwaar wegen

Een woning die veel warmte verliest, vraagt continu energie van het verwarmingssysteem. Daardoor wordt het voordeel van een efficiënt toestel kleiner. Isolatie van dak, vloer, gevel en glas bepaalt samen hoeveel warmte binnen blijft.

Ook de manier waarop warmte wordt afgegeven is belangrijk. Lucht-waterwarmtepompen werken doorgaans gunstiger met lage watertemperaturen, bijvoorbeeld via vloerverwarming of grote radiatoren. Kleine, oudere radiatoren zijn vaak ontworpen voor hogere temperaturen. Een cv-ketel kan die temperaturen meestal zonder extra aanpassing leveren; een warmtepomp kan dan aanvullende maatregelen of bijverwarming nodig hebben.

Een lucht-luchtairco verwarmt rechtstreeks de lucht in een ruimte. Dat kan efficiënt zijn wanneer u vooral een woonkamer, werkruimte of slaapkamer wilt verwarmen. De warmte verspreidt zich echter niet altijd gelijkmatig door een hele woning. De indeling, deuren, luchtstromen en plaats van de binnenunit bepalen mede het comfort.

Aanschafkosten en gebruikskosten zijn verschillende vragen

Gas is niet automatisch goedkoper wanneer u alleen naar de aanschaf kijkt. Een cv-ketel heeft doorgaans een lagere initiële investering dan een complete warmtepompinstallatie. Bij een warmtepomp kunnen aanpassingen nodig zijn aan radiatoren, leidingwerk, elektrische aansluiting of regeling. Bij een airco spelen onder meer het aantal binnenunits, de leidingroute en de buitenunit mee.

Daar staat tegenover dat een verwarmende airco ook kan koelen. Die extra functie kan relevant zijn als u anders een afzonderlijk koelsysteem nodig zou hebben. Het financiële voordeel daarvan verschilt per huishouden en mag niet zonder berekening als besparing worden meegerekend.

Neem in een vergelijking ook onderhoud en levensduur mee. Zowel een cv-ketel als een airco of warmtepomp heeft periodieke controle nodig. Bij airco- en warmtepompsystemen gaat het onder andere om luchtfilters, elektrische onderdelen, regeling en het koelcircuit. Werkzaamheden aan koelmiddelen moeten door een bevoegde specialist worden uitgevoerd.

Wanneer past welke oplossing meestal beter?

Een verwarmende airco is vooral het onderzoeken waard wanneer:

• u één of enkele ruimtes gericht wilt verwarmen;
• de woning of ruimte redelijk tot goed geïsoleerd is;
• u ook behoefte heeft aan koeling in de zomer;
• u geen volledig nieuw afgiftesysteem wilt aanleggen.

Een lucht-waterwarmtepomp past eerder wanneer:

• u de hele woning via radiatoren of vloerverwarming wilt verwarmen;
• het afgiftesysteem geschikt is voor lagere watertemperaturen;
• de warmtevraag en beschikbare ruimte voor een buitenunit goed in kaart zijn gebracht.

Een cv-ketel kan voorlopig logischer zijn wanneer:

• de woning veel warmte verliest;
• hoge aanvoertemperaturen noodzakelijk zijn;
• u op korte termijn geen isolatie- of radiatorenaanpassingen plant;
• de totale investering van een warmtepomp niet opweegt tegen de verwachte gebruiksbesparing.

Zo maakt u zelf een eerlijke vergelijking

1. Noteer het werkelijke jaarlijkse gas- en elektriciteitsverbruik, voor zover dat beschikbaar is.
2. Schat welk deel van het verbruik werkelijk voor verwarming wordt gebruikt. Warm tapwater en koken horen niet zonder meer in dezelfde vergelijking.
3. Bepaal welke ruimtes u wilt verwarmen en hoeveel uur per dag.
4. Vergelijk het verwachte energiegebruik op basis van realistische seizoensprestaties, niet alleen de hoogste COP uit een productbrochure.
5. Tel installatie, eventuele elektrische of bouwkundige aanpassingen, onderhoud en mogelijke bijverwarming mee.
6. Controleer of het gewenste systeem voldoende capaciteit heeft bij koudere omstandigheden.

Een warmteverliesberekening en controle van het bestaande afgiftesysteem maken de uitkomst betrouwbaarder. Laat werkzaamheden aan elektra, dakdoorvoeren, koelmiddelen en constructieve onderdelen uitvoeren of controleren door een bevoegde vakman.

Wat Ekaa Duurzaam in de beoordeling kan meenemen

Ekaa Duurzaam kan de warmtevraag, het bestaande afgiftesysteem, de gewenste verwarmde ruimtes en de installatie-eisen beoordelen. Op basis daarvan kunnen verschillende scenario’s worden vergeleken, bijvoorbeeld een lucht-luchtairco tegenover een lucht-waterwarmtepomp of een bestaande cv-oplossing.

Een passend advies hoort niet alleen te kijken naar het laagste theoretische verbruik. Comfort, geluidsniveau, regeling, onderhoud, beschikbare netcapaciteit en de mogelijkheid om in de zomer te koelen kunnen eveneens relevant zijn. Vraag bij een offerte welke aannames zijn gebruikt voor warmtebehoefte, rendement, energieprijzen, bijverwarming en onderhoud. Zo kunt u de berekening later beter controleren.