Wat betekenen COP en SCOP bij verwarmen?

De COP is een momentopname onder bepaalde omstandigheden. Een toestel met een COP van 3 levert bijvoorbeeld ongeveer 3 kW warmte bij 1 kW elektrisch vermogen. De uitkomst geldt echter niet automatisch bij elke buitentemperatuur of instelling.

De SCOP geeft een beeld over een langer seizoen. Daarbij wordt rekening gehouden met verschillende omstandigheden en deellast. Wie toestellen vergelijkt voor regelmatig verwarmen, heeft daarom meer aan de SCOP en de bijbehorende technische gegevens dan aan één gunstige COP-waarde.

Let ook op het verschil tussen verwarmingsvermogen en elektrisch opgenomen vermogen. Een airco die 3,5 kW warmte kan afgeven, gebruikt niet noodzakelijk continu 3,5 kW elektriciteit. Het elektrische verbruik wordt mede bepaald door het rendement op dat moment.

Een eenvoudige berekening van het verbruik

Gebruik voor een eerste schatting deze formule:

elektrisch vermogen = benodigd verwarmingsvermogen ÷ COP

Voorbeeld: de ruimte vraagt 4 kW warmte en de COP is op dat moment 3. Dan is het geschatte elektrische vermogen 4 ÷ 3 = 1,33 kW. Bij 200 draaiuren zou dat neerkomen op ongeveer 266 kWh.

Deze berekening is vooral geschikt om het principe te begrijpen. In werkelijkheid draait een inverter-airco vaak niet constant op vol vermogen. Ook veranderen de buitentemperatuur, de warmtevraag en de COP gedurende de dag. Voor een jaarinschatting kunt u de verwachte draaiuren combineren met een passende seizoenswaarde, maar een meter met werkelijk gemeten verbruik geeft doorgaans de meest directe controle.

Waarom stijgt het verbruik bij koud weer?

Een warmtepomp-airco haalt warmte uit de buitenlucht. Naarmate het buiten kouder wordt, neemt het temperatuurverschil tussen binnen en buiten toe. De compressor moet dan doorgaans harder werken om dezelfde binnentemperatuur te bereiken. Daardoor kan het rendement afnemen.

Bij lage temperaturen kan bovendien rijp of ijs op de buitenunit ontstaan. Het systeem voert dan een ontvriescyclus uit. Tijdens zo’n cyclus wordt tijdelijk energie gebruikt om de warmtewisselaar vrij te maken. Dat is normaal gedrag, maar het verlaagt het gemiddelde rendement op koude momenten.

Ook wind, vochtigheid, de gewenste binnentemperatuur en de manier waarop de woning wordt geventileerd spelen mee. Een toestel kan bij zacht weer zuinig werken, terwijl dezelfde installatie op een koude, vochtige dag duidelijk meer elektriciteit nodig heeft.

De woning bepaalt een groot deel van de warmtevraag

Een zuinige airco hoeft niet weinig stroom te gebruiken wanneer de woning veel warmte verliest. Slechte kierdichting, beperkte isolatie, koudebruggen en open verbindingen naar onverwarmde ruimtes verhogen de warmtevraag. De airco moet dan langer of op een hoger vermogen draaien.

Isolatie en kierdichting verlagen eerst de hoeveelheid warmte die nodig is. Daarna kan een passend gekozen toestel die resterende warmtevraag efficiënter invullen. Let daarnaast op de indeling van de woning. Warmte verspreidt zich niet vanzelf gelijkmatig door meerdere afgesloten kamers. Een open leefruimte kan anders worden verwarmd dan een woning met veel deuren en afzonderlijke zones.

Ventilatieroosters en ventilatiesystemen moeten correct worden gebruikt. Te weinig ventilatie kan de binnenluchtkwaliteit beïnvloeden; overmatige ventilatie of veel tocht kan de warmtevraag verhogen.

Instellingen en onderhoud die verbruik beïnvloeden

Een constante, passende instelling is meestal logischer dan steeds grote temperatuurcorrecties. Nachtverlaging of een tijdschema kan helpen wanneer ruimtes langere tijd niet worden gebruikt, maar de optimale instelling hangt af van de woning en het gebruikspatroon.

Houd filters schoon volgens de voorschriften van de fabrikant. Vervuilde filters kunnen de luchtstroom beperken, waardoor het systeem minder comfortabel werkt en mogelijk langer blijft draaien. Zorg er ook voor dat de binnen- en buitenunit niet worden geblokkeerd door meubels, vuil, bladeren of andere obstakels.

Laat terugkerende storingen, ijsvorming die niet verdwijnt, afwijkende geluiden of duidelijk oplopend verbruik controleren. Werk aan het koudemiddelcircuit, elektrische aansluitingen en technische afstellingen hoort door een bevoegde specialist te worden uitgevoerd. Zelf koudemiddel bijvullen of elektrische delen aanpassen is geen veilige doe-het-zelfhandeling.

Waarop let u bij de keuze en installatie?

Een merknaam alleen zegt niet welk toestel voor uw woning het beste is. Kijk naar de benodigde capaciteit, de SCOP, het gedrag bij lage buitentemperaturen, het geluidsniveau en de mogelijkheden voor regeling. Een te klein toestel kan lang op hoge belasting draaien; een te groot toestel is niet automatisch zuiniger en kan minder passend regelen.

De installatiekwaliteit is minstens zo belangrijk. De specialist moet onder meer beoordelen of de locatie geschikt is, of leidingen goed worden aangelegd en geïsoleerd, of de condensafvoer klopt en of de elektrische aansluiting geschikt is. Bij werkzaamheden aan dak, gevel, elektra of het koudemiddelcircuit kan aanvullende deskundigheid of controle nodig zijn. Controleer vooraf ook zelf welke gemeentelijke of gebouwgebonden regels van toepassing zijn, omdat die per situatie kunnen verschillen.

Vraag bij oplevering om uitleg over de instellingen, het onderhoud en de relevante technische gegevens. Zo kunt u het werkelijke verbruik later beter vergelijken met de oorspronkelijke verwachting.