Wat kan airco in een schoolgebouw verbeteren?

De meest directe winst zit in het beperken van hitte en grote temperatuurschommelingen. Een lokaal dat snel opwarmt door zoninstraling, veel aanwezige leerlingen of apparatuur kan tijdens warme dagen onaangenaam worden. Een passend systeem helpt de temperatuur gelijkmatiger te houden, zodat lessen en werkzaamheden minder worden verstoord door warmte.

Veel aircosystemen kunnen daarnaast ontvochtigen. Dat is relevant in ruimtes waar een hoge relatieve luchtvochtigheid leidt tot een klam gevoel of condensatie. Ontvochtiging is echter geen zelfstandige oplossing voor bouwkundige vochtproblemen. Een airco verwijdert ook geen schimmel. Bij zichtbare schimmel, lekkage of langdurige vochtklachten moet eerst de oorzaak worden onderzocht door de verantwoordelijke gebouwbeheerder en waar nodig een gespecialiseerde partij.

Filtratie kan bijdragen aan een prettiger binnenklimaat, maar de werking hangt af van het gekozen systeem, het onderhoud en de manier waarop het wordt gebruikt. Claims over gezondheidswinst of lagere ziekte-uitval moeten daarom niet zonder metingen en context worden gedaan.

Ventilatie blijft de basis

Een airco koelt en kan de lucht ontvochtigen, maar levert niet automatisch voldoende verse buitenlucht. In een klaslokaal kan het CO2-gehalte oplopen wanneer ramen en ventilatievoorzieningen onvoldoende worden gebruikt. Daarom moet bij ieder ontwerp worden bekeken hoe de bestaande natuurlijke of mechanische ventilatie functioneert.

Ramen worden in de praktijk soms gesloten vanwege geluid, kou of tocht. Dat maakt een goede klimaatstrategie belangrijker, maar verandert niets aan de noodzaak van ventilatie. Bespreek bij de voorbereiding onder meer de werking van mechanische ventilatie, eventuele WTW- of balansventilatie, bedieningsafspraken en de momenten waarop intensiever moet worden geventileerd.

Een installateur kan de airco op de ventilatiesituatie afstemmen. Voor aanpassingen aan WTW- of balansventilatiesystemen is een gespecialiseerde partij nodig wanneer de airco-installateur deze werkzaamheden niet zelf uitvoert.

Welk systeem past bij lokalen en grotere ruimtes?

Voor afzonderlijke klaslokalen kan een vast gesplitst systeem geschikt zijn. Daarbij staat één binnenunit in verbinding met een buitenunit. Voor meerdere lokalen kan een multi-splitsysteem interessant zijn, al moet vooraf worden gecontroleerd of de regeling, leidingloop en capaciteit bij het gebruik passen.

In grotere schoolgebouwen met verschillende gebruikszones kan een systeem met meer uitgebreide zoneregeling worden overwogen. Denk aan afzonderlijke instellingen voor klaslokalen, kantoren, praktijkruimtes of gemeenschappelijke ruimten. De keuze hangt af van de gebouwindeling, het gebruiksschema, de gewenste regelbaarheid en de mogelijkheden voor leidingwerk en buitenunits.

Let bij de selectie vooral op:

• het benodigde koelvermogen per ruimte;
• het geluidsniveau tijdens lessen;
• de luchtverdeling en het risico op tocht;
• de toegankelijkheid van filters en andere onderhoudsdelen;
• de mogelijkheid om instellingen per zone te beheren;
• het energiegebruik bij gedeeltelijke bezetting.

Een algemene vuistregel voor het vermogen is onvoldoende. Een lokaal van dezelfde oppervlakte kan door ligging, glasoppervlak, isolatie en bezetting een heel andere warmtebelasting hebben. Laat daarom een berekening of onderbouwd installatieadvies maken.

Installatie: belangrijke aandachtspunten

De plaats van binnenunits bepaalt mede het comfort. De luchtstroom mag niet rechtstreeks op leerlingen, docenten of werkplekken zijn gericht. Ook moeten de units bereikbaar blijven voor filterreiniging en inspectie. Buitenunits hebben voldoende vrije luchttoevoer nodig en moeten zodanig worden gemonteerd dat trillingen en geluid naar de omgeving worden beperkt.

Condenswater moet veilig kunnen worden afgevoerd. Een verkeerde afvoer of onvoldoende isolatie van leidingen kan leiden tot lekkage of condensatie. De koelmiddelleidingen en aansluitingen mogen uitsluitend door daarvoor bevoegde vakmensen worden aangelegd en gecontroleerd.

Ook de elektra verdient aandacht. De bestaande groepenkast, belasting, beveiliging en eventuele aparte groep moeten worden beoordeeld door een deskundige. Werkzaamheden aan elektrische installaties horen niet thuis bij onbevoegde medewerkers.

Omdat scholen vaak tijdens de installatie in gebruik blijven, kan een gefaseerde planning praktisch zijn. Leg vooraf vast welke lokalen beschikbaar moeten zijn, hoe de bediening werkt en wie verantwoordelijk is voor instellingen, storingsmeldingen en herstart na een stroomonderbreking.

Onderhoud, bediening en vochtbeheer

In schoolgebouwen komen stof en bezetting samen in intensief gebruikte ruimtes. Filters moeten daarom regelmatig worden gecontroleerd en volgens de voorschriften gereinigd of vervangen. De benodigde frequentie hangt af van gebruik, vervuiling en het type systeem. Jaarlijks professioneel onderhoud is een logisch uitgangspunt; bij intensief gebruik kan tussentijdse controle nodig zijn.

Bij onderhoud kunnen onder meer de condensafvoer, luchtstroom, elektrische componenten, geluidsontwikkeling en werking van het systeem worden gecontroleerd. Werkzaamheden aan koelmiddel en lekkagecontrole moeten door een bevoegde specialist worden uitgevoerd.

Maak voor medewerkers eenvoudige bedieningsafspraken. Denk aan gewenste temperatuurgrenzen, het vermijden van voortdurend handmatig aan- en uitzetten, het vrijhouden van de luchtuitblaas en het herkennen van foutcodes. Bij terugkerende vocht-, geur- of schimmelklachten is alleen opnieuw instellen van de airco niet voldoende; laat ook ventilatie, lekkages en bouwkundige oorzaken onderzoeken.