Waarom radiatoren lucht bevatten

Lucht kan in een verwarmingssysteem terechtkomen na het vullen of bijvullen, na werkzaamheden aan leidingen of radiatoren en bij kleine lekkages. Ook corrosie, temperatuurwisselingen of een probleem met het expansievat kunnen bijdragen aan gasvorming of terugkerende lucht in het systeem.

De meest herkenbare signalen zijn een radiator die bovenaan koud blijft, borrelende of tikkende geluiden en een ongelijkmatige warmteverdeling. Ontluchten kan deze klachten verminderen, maar het is geen oplossing voor een lekkage, vervuiling of een onjuiste systeemdruk. Als de klacht snel terugkomt, is de oorzaak belangrijker dan opnieuw ontluchten.

Veilig voorbereiden

Schakel de thermostaat laag of zet de verwarming tijdelijk uit. Laat radiatoren en leidingen afkoelen voordat u een ventiel opent. Bij een warme installatie kan heet water of stoom vrijkomen.

• Leg een doek en een klein opvangbakje klaar.
• Gebruik een passende ontluchtingssleutel of schroevendraaier.
• Noteer vooraf de druk die op de ketel of het regelsysteem wordt weergegeven.
• Controleer waar de wateraanvulkraan zit, maar vul niet zomaar bij als u de procedure niet kent.
• Draai thermostatische radiatorknoppen zo nodig open; raadpleeg de handleiding bij twijfel.

Heeft u een warmtepomp, een afwijkend regelsysteem of een installatie waarvan u de opbouw niet kent, volg dan eerst de fabrikantdocumentatie. Bij twijfel is controle door een bevoegde specialist verstandiger.

Stappenplan voor het ontluchten

1. Schakel de verwarming uit en wacht tot de installatie voldoende is afgekoeld.
2. Begin bij de hoogste radiator of het hoogste ontluchtingspunt.
3. Plaats de doek en opvangbak onder het ventiel.
4. Open het ventiel langzaam. Eerst kan lucht ontsnappen met een sissend geluid.
5. Wacht totdat er water zonder luchtspetters of onderbrekingen uitkomt.
6. Sluit het ventiel rustig. Draai het niet krachtig vast, omdat de afsluiter kan beschadigen.
7. Werk de radiatoren op de lagere verdiepingen af.
8. Controleer na afloop de systeemdruk en herstart de installatie volgens de aanwijzingen van de fabrikant.

Veeg eventueel water direct weg. Een klein beetje waterverlies is normaal tijdens het ontluchten, maar lekkage rond het ventiel na het sluiten vraagt om aandacht.

Druk controleren en bijvullen

Door het ontsnappen van lucht en een kleine hoeveelheid water kan de systeemdruk dalen. Controleer daarom na het ontluchten de drukmeter of display. De juiste waarde verschilt per installatie; gebruik de specificatie van de cv-ketel, warmtepomp of installateur als uitgangspunt.

Vul alleen bij als dat volgens de handleiding nodig is en u weet hoe de vulinrichting werkt. Zet de installatie tijdens het bijvullen uit wanneer de fabrikant dat voorschrijft. Na bijvullen kan opnieuw ontluchten nodig zijn. Blijft de druk dalen, vul dan niet steeds opnieuw zonder onderzoek: er kan sprake zijn van een lekkage, een probleem met het expansievat of een andere storing.

Hoe vaak is ontluchten nodig?

Veel huishoudens controleren de radiatoren eenmaal per jaar, bijvoorbeeld vóór het stookseizoen. Vaker controleren kan zinvol zijn na werkzaamheden, het bijvullen van de installatie of wanneer u opnieuw borrelende geluiden en koude plekken merkt.

Een radiator die steeds opnieuw lucht bevat, verdient een diagnose. Laat dan onder meer de systeemdruk, het expansievat, mogelijke lekkages en de waterkwaliteit beoordelen. Bij oudere leidingen of zichtbare vervuiling kan ook de staat van het verwarmingswater een rol spelen. Waterbehandeling of een inhibitormiddel is niet voor iedere installatie automatisch geschikt; bespreek dit met een installateur.

Wanneer een specialist inschakelen?

Neem contact op met een bevoegde installateur wanneer ontluchten slechts tijdelijk helpt, de druk herhaaldelijk wegvalt of u vocht, roestsporen of lekkages ziet. Ook radiatoren die ondanks ontluchten niet goed warm worden, kunnen wijzen op een probleem met de doorstroming, het ventiel, de pomp of de hydraulische balans.

Bij werkzaamheden aan elektra, cv-ketelonderdelen, warmtepompen, koelmiddelen of leidingen is specialistische kennis vereist. Open geen onderdelen van de ketel of warmtepomp zelf. Een installateur kan meten waar de oorzaak zit en beoordelen of inregelen, reparatie of onderhoud nodig is.

Verschillende radiatoren en thermostatische ventielen

Bij paneelradiatoren, convectoren en gietijzeren radiatoren blijft het basisprincipe hetzelfde, maar de plaats en vorm van het ontluchtingspunt kunnen verschillen. Sommige gietijzeren radiatoren hebben meerdere punten. Controleer daarom de handleiding of kijk zorgvuldig waar het ventiel zit.

Een thermostatische knop is niet hetzelfde als een ontluchtingsventiel. Zet de knop alleen in de stand die voor uw installatie wordt aanbevolen. Forceer geen onderdelen en verwijder een thermostatische knop niet zonder kennis van het ventiel. Na grotere wijzigingen aan de installatie kan hydraulisch inregelen nodig zijn om de warmte gelijkmatiger over de radiatoren te verdelen.