Leeglopen of ontluchten: wat is het verschil?

De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze beschrijven verschillende handelingen. Ontluchten doet u via het kleine ontluchtingsventiel bovenaan de radiator. U laat lucht ontsnappen totdat er een gelijkmatige waterstraal verschijnt. Bij normaal ontluchten loopt er slechts weinig water weg en blijft de druk meestal grotendeels behouden.

Een radiator leeglopen betekent dat u veel meer water afvoert. Dat gebeurt via een aftapkraan, een geschikt aftappunt of soms via een aansluiting bij de radiator. Het doel is ruimte maken voor demontage, reparatie of onderhoud. Omdat water uit het systeem verdwijnt, moet u na afloop vrijwel altijd bijvullen en opnieuw ontluchten.

Een tikkend, borrelend of ongelijk warm wordende radiator vraagt dus niet automatisch om volledig leeglopen. Begin bij luchtproblemen met ontluchten en controleer daarna de systeemdruk. Volledig aftappen is vooral aan de orde wanneer een onderdeel daadwerkelijk los moet.

Wanneer is een radiator aftappen nodig?

Aftappen kan nodig zijn bij het vervangen van een radiator, het vernieuwen van een kraan of het herstellen van een lekkende aansluiting. Ook bij renovatie, het aanpassen van een leidingdeel of het reinigen van een installatie kan water uit een deel van het systeem moeten worden verwijderd.

Bij zichtbaar roestwater, slib of terugkerende verwarmingsproblemen kan doorspoelen worden overwogen. Dat is geen eenvoudige uitbreiding van ontluchten: bij een grondige reiniging moet worden beoordeeld hoe het systeem wordt gevuld en beschermd tegen corrosie. Laat dit daarom bij voorkeur door een specialist uitvoeren.

Een lekkende radiator vraagt eerst om veiligheid. Zet de warmtebron uit, laat het systeem afkoelen en beperk de waterschade. Komt het water uit een ventiel of koppeling en kunt u de oorzaak niet betrouwbaar afsluiten, stop dan met experimenteren en schakel hulp in.

Veilig voorbereiden en aftappen

1. Schakel de cv-ketel uit of zet deze volgens de handleiding in de juiste servicestand. Laat radiatoren en leidingen afkoelen om verbranding te voorkomen.
2. Leg een opvangbak, doeken en een passende slang klaar. Bescherm vloer en meubels, want er kan meer water vrijkomen dan verwacht.
3. Sluit de thermostatische kraan en de retourafsluiter van de betreffende radiator. Een thermostaatknop alleen sluit niet in iedere situatie de volledige waterstroom af.
4. Open het gekozen aftappunt langzaam en voer het water gecontroleerd af. Draai aansluitingen pas los wanneer de waterstroom voldoende is verminderd.
5. Houd de drukmeter van de cv-installatie in de gaten. Zakt de druk onverwacht snel, blijft water stromen of is niet duidelijk welk ventiel u bedient, stop dan de werkzaamheden.

Werk nooit aan een warme radiator of een installatie waarvan u de afsluiters niet goed kunt identificeren. Bij cv-ketels, complexe leidingnetten en werkzaamheden waarbij onderdelen van de ketel worden geopend, is een bevoegde installateur nodig.

Bijvullen en ontluchten na afloop

Na het terugplaatsen van de radiator controleert u eerst alle koppelingen. Vul de installatie rustig bij volgens de instructies van de fabrikant en houd de drukmeter in de gaten. De juiste vuldruk verschilt per installatie; gebruik daarom de waarde uit de handleiding of de documentatie van uw installateur in plaats van een vaste aanname.

Ontlucht vervolgens de radiatoren systematisch. Begin doorgaans op een hoger gelegen radiator en werk daarna verder door de woning. Houd een doek en opvangbak bij het ventiel. Komt er opnieuw lucht vrij, vul dan alleen bij wanneer de druk daarvoor te laag is. Herhaal vullen en ontluchten totdat de druk stabiel blijft en de radiatoren gelijkmatig warm worden.

Start de cv-ketel pas wanneer de aansluitingen droog zijn, de druk binnen het toegestane bereik ligt en de installatie geen storingssignaal geeft. Controleer na het opwarmen opnieuw op lekkage. Een kleine lekkage bij een koppeling kan door temperatuurwisselingen duidelijker worden.

Drukverlies, expansievat en corrosie

Eenmalig drukverlies na aftappen is logisch. Regelmatig bijvullen of steeds opnieuw leeglopen wijst echter op een onderliggend probleem. Denk aan een lekkage, een defect expansievat, een slecht sluitend ventiel of lucht die telkens in het systeem terechtkomt.

Het expansievat vangt volumeveranderingen van het verwarmingswater op wanneer de installatie opwarmt en afkoelt. Als het vat niet goed functioneert, kan de druk sterk schommelen. Dat veroorzaakt soms storingen of het aanspreken van een veiligheidsventiel. Een installateur kan de oorzaak gericht controleren.

Bijvullen brengt bovendien nieuw, zuurstofrijk water in de installatie. Veelvuldig bijvullen kan corrosie en vervuiling bevorderen. Laat bij onderhoud beoordelen of systeemreiniging of een passende waterbehandeling nodig is. Voeg geen middelen toe zonder te controleren of ze geschikt zijn voor uw installatie en fabrikantvoorschriften.

Wanneer schakelt u Ekaa Duurzaam in?

Zelf aftappen is alleen passend wanneer u de installatie goed kent, de radiator afzonderlijk kunt afsluiten en het risico beheersbaar is. Neem contact op met Ekaa Duurzaam voor advies wanneer de druk onverklaarbaar schommelt, een expansievat mogelijk defect is, meerdere radiatoren moeten worden gedemonteerd of de installatie na vullen niet goed ontlucht.

Controleer bij het maken van een afspraak welke werkzaamheden binnen uw situatie vallen en welke kwalificaties daarvoor nodig zijn. Bij werkzaamheden aan elektra, dakdoorvoeren, koelmiddelen of andere specialistische onderdelen hoort een daarvoor bevoegde vakpersoon te worden ingeschakeld.

Een leeggelopen radiator veroorzaakt op zichzelf geen schimmel. Wel kan een tijdelijk koude of slecht functionerende radiator bijdragen aan koude oppervlakken en condensatie, vooral in combinatie met beperkte ventilatie of isolatieproblemen. Voor schimmelbestrijding is een gespecialiseerde partij nodig; voor problemen met de verwarmingsinstallatie of klimaatbeheersing kunt u technisch advies vragen.