Waaraan merkt u dat een radiator lucht bevat?

Lucht in een radiator herkent u vaak aan borrelende, tikkende of kloppende geluiden. Ook kan de radiator bovenaan koud blijven terwijl het onderste deel wel warm wordt. De warmte verspreidt zich dan niet gelijkmatig. Een ruimte warmt mogelijk trager op en de circulatie in het systeem kan worden verstoord.

Lucht kan na onderhoud, reparatie of bijvullen in de installatie terechtkomen. Terugkerende lucht kan daarnaast samenhangen met een lekkage, corrosie, een probleem met het expansievat of een niet goed functionerende automatische ontluchter. Alleen opnieuw ontluchten verhelpt de oorzaak dan niet.

Radiatoren ontluchten in zes stappen

1. Schakel de warmtebron uit. Zet de cv-ketel, warmtepomp of andere warmtebron uit volgens de gebruiksaanwijzing. Laat het systeem afkoelen om brandwonden en spatten van heet water te voorkomen.
2. Open de radiatorkranen. Draai thermostatische radiatorkranen volledig open. Zo kan het systeem tijdens de controle zo vrij mogelijk circuleren.
3. Leg doek en opvangbak klaar. Plaats deze onder de ontluchtingsnippel. De nippel zit meestal aan de bovenkant van de radiator.
4. Open de nippel langzaam. Gebruik een passende ontluchtingssleutel en draai voorzichtig tegen de klok in. Draai de nippel niet volledig los. Een sissend geluid wijst erop dat lucht ontsnapt.
5. Sluit zodra water gelijkmatig stroomt. Zodra er geen luchtbellen of gesputter meer te horen zijn en er een stabiele waterstraal komt, draait u de nippel weer dicht. Niet onnodig verder openen.
6. Controleer de systeemdruk. Kijk op de drukmeter of het display van de installatie. Is de druk te laag, volg dan uitsluitend de bijvulprocedure uit de handleiding. Controleer daarna op lekkage en zet de installatie weer aan.

Controleer na het opwarmen of de radiator gelijkmatig warm wordt. Een korte hercontrole kan nuttig zijn, omdat na de eerste ontluchting nog wat lucht kan vrijkomen.

Wat doet u als de radiator daarna nog koud blijft?

Blijft de bovenkant koud, dan kan er nog lucht aanwezig zijn. Herhaal de controle pas wanneer de installatie opnieuw voldoende is afgekoeld. Blijft vooral de onderkant koud of wordt slechts een klein deel van de radiator warm, dan kan vervuiling, slib of een probleem met de doorstroming een rol spelen. Dat vraagt om een andere diagnose dan alleen ontluchten.

Een vastzittende radiatorkraan kan eveneens voorkomen dat een radiator goed opwarmt. Het demonteren van een kraan, werken aan afsluiters of aanpassen van de inregeling brengt risico op lekkage met zich mee. Laat dit uitvoeren door een vakbekwame specialist als u niet precies weet wat u doet.

Ook een systeem dat vaak moet worden bijgevuld verdient aandacht. Herhaaldelijk water toevoegen is geen structurele oplossing en kan de installatie extra belasten. Een installateur kan controleren op lekkages, drukschommelingen, het expansievat en automatische ontluchters.

Aandachtspunten bij cv-ketels, warmtepompen en vloerverwarming

Bij een traditionele cv-installatie is de beschreven werkwijze vaak geschikt voor radiatoren, maar de juiste systeemdruk verschilt per installatie. Gebruik daarom de waarde uit de handleiding en vertrouw niet uitsluitend op een algemene richtlijn.

Warmtepompen en andere laagtemperatuursystemen zijn sterk afhankelijk van een goede watercirculatie. Lucht of vervuiling kan de warmteafgifte beïnvloeden. Bij vloerverwarming is ontluchten meestal geen handeling aan één radiator: daarvoor kunnen meerdere groepen, verdelers en speciale ventielen nodig zijn. Laat zulke systemen bij voorkeur door een bevoegde installateur ontluchten of spoelen.

Werk niet zelf aan elektrische aansluitingen, koelmiddelen, drukhoudende onderdelen of onderdelen van een warmtepomp wanneer u daarvoor niet bevoegd of opgeleid bent. Stop ook direct bij twijfel, lekkage of beschadigde aansluitingen.

Hoe voorkomt u dat lucht snel terugkomt?

Controleer radiatoren aan het begin van het stookseizoen en na werkzaamheden aan de installatie. Let daarbij niet alleen op geluid, maar ook op koude plekken, drukverlies en verschillen tussen radiatoren.

Na een ingreep aan leidingen, radiatoren of de warmtebron kan een extra controle nodig zijn. Bij terugkerende lucht moet de oorzaak worden onderzocht. Mogelijke aandachtspunten zijn een kleine lekkage, corrosie, een expansievat dat niet goed functioneert of een automatische ontluchter die niet correct werkt.

Waterbehandeling of een inhibitor kan in sommige gesloten verwarmingssystemen helpen om corrosie te beperken, maar de geschiktheid en dosering zijn afhankelijk van het systeem. Laat dit beoordelen voordat u middelen toevoegt. Ook doorspoelen of balanceren is maatwerk; pas de instellingen van afsluiters niet zomaar aan zonder de oorspronkelijke stand te noteren.