Welke systemen zijn er zonder losse buitenunit?

Er zijn grofweg drie oplossingen. Een mobiele unit staat los in de ruimte en kan soms verwarmen met elektrische weerstand of met een kleine warmtepomp. Voor de afvoer van warme of koude lucht is meestal een slang naar buiten nodig. Deze oplossing is flexibel, maar minder geschikt als vaste hoofdverwarming.

Een monobloc- of door-de-muur-unit bevat de belangrijkste componenten in één kast. Via één of meer muurdoorvoeren wordt buitenlucht aangezogen en afgevoerd. De gevel blijft daardoor onderdeel van de installatie, ook al staat er geen afzonderlijke buitencondensor op de grond of aan de muur. Dit type kan een vaste oplossing zijn wanneer een buitenunit esthetisch, praktisch of reglementair lastig is.

Een binnenunit van een normaal split-systeem werkt niet zelfstandig. De compressor en andere noodzakelijke onderdelen zitten in de buitenunit. Een binnenunit-only-oplossing met het comfort en rendement van een split-warmtepomp bestaat daarom niet zonder aanvullende techniek.

Elektrische warmte of echte warmtepompwerking?

Dit is het belangrijkste onderscheid bij het vergelijken van airco’s zonder buitenunit. Elektrische weerstandverwarming zet elektriciteit vrijwel rechtstreeks om in warmte. Eén kilowattuur elektriciteit levert daarbij ongeveer één kilowattuur warmte. Dat kan snel en eenvoudig zijn, maar bij langdurig gebruik kan het energieverbruik hoger uitvallen dan bij een warmtepomp.

Een warmtepomp verplaatst warmte van de buitenlucht naar binnen. Daardoor kan de verwarmingsopbrengst hoger zijn dan het directe elektriciteitsverbruik. Het werkelijke voordeel hangt af van onder meer de buitentemperatuur, de isolatie, de gevraagde binnentemperatuur, de capaciteit en de regeling. Kijk daarom niet alleen naar een maximaal COP-getal, maar ook naar seizoensrendementen, zoals SCOP, en naar de prestaties bij lage temperaturen.

Bij een monobloc-warmtepomp zijn de compressor en ventilator dichter bij de leefruimte geplaatst dan bij een split-systeem. Dat kan gevolgen hebben voor geluid, trillingen en de plaats waar de unit wordt gemonteerd.

Rendement in de praktijk: waar hangt het van af?

Een systeem zonder buitenunit kan efficiënt zijn, maar het rendement is niet automatisch hoog. Bij koude buitenlucht moet een warmtepomp harder werken. Ook ontdooicycli, een ongunstige plaats van de luchtopeningen en een te kleine capaciteit kunnen het verbruik en comfort beïnvloeden.

De woning speelt een minstens zo grote rol. In een goed geïsoleerde ruimte kan een kleinere installatie de temperatuur vaak gelijkmatiger vasthouden. In een slecht geïsoleerde ruimte verdwijnen warmte en besparingsvoordeel sneller via ramen, dak, vloer en ventilatie. Open deuren, hoge plafonds en meerdere kamers maken het bovendien lastiger om met één binnenunit overal dezelfde temperatuur te bereiken.

Gebruik een airco zonder buitenunit daarom vooral voor de ruimte waarvoor de capaciteit en luchtverdeling zijn berekend. Wie de volledige woning wil verwarmen, moet laten controleren of meerdere units, een andere warmtebron of een combinatie nodig is.

Voor- en nadelen naast elkaar

Een mobiele oplossing kan logisch zijn voor incidentele bijverwarming. Een monobloc past eerder bij wie een vaste installatie wil zonder zichtbare buitenkast. Een split-systeem blijft vaak de meest complete keuze wanneer rendement, capaciteit en comfort vooropstaan en een buitenunit wel mogelijk is.

Installatie: gevel, elektra, geluid en regelgeving

Bij een monobloc moet de wanddoorvoer zorgvuldig worden ontworpen. Let op de constructie van de muur, luchtdichte afdichting, isolatie, koudebruggen en de afvoer van condenswater. De buitenzijde moet voldoende vrije ruimte hebben voor luchtstromen. Plaatsing vlak bij een raam of erfgrens kan bovendien meer geluid opleveren dan vooraf verwacht.

Een vaste elektrische aansluiting moet volgens de voorschriften worden uitgevoerd. Afhankelijk van het vermogen kan een aparte groep of aanvullende beveiliging nodig zijn. Laat dit controleren door een bevoegd elektricien of installateur.

Een doorvoer of gevelwijziging kan onder lokale regels vallen. Bij een huurwoning, appartement, monument of Vereniging van Eigenaars kunnen aanvullende afspraken gelden. Controleer dit vóór aankoop of montage bij de gemeente, verhuurder of VvE. Een installateur kan technische aandachtspunten beoordelen, maar vervangt geen formele vergunning- of toestemmingscontrole.

Onderhoud en vochtklachten

Filters moeten regelmatig worden gereinigd volgens de instructies van de fabrikant. Bij vaste warmtepompsystemen zijn daarnaast controle van de warmtewisselaar, ventilator, condensafvoer en werking belangrijk. Voor systemen met koelmiddel moet onderhoud of reparatie door een daarvoor bevoegde specialist worden uitgevoerd.

Een ontvochtigingsfunctie kan de luchtvochtigheid in een ruimte verlagen en daarmee bijdragen aan een aangenamer binnenklimaat. Dat betekent niet dat een airco bestaande schimmel verwijdert of de bouwkundige oorzaak van vocht oplost. Bij schimmel, lekkage of aanhoudende condens is onderzoek naar ventilatie, isolatie en vochtbelasting nodig.

Zo maakt u een verantwoorde keuze

1. Bepaal of u tijdelijke bijverwarming of dagelijkse hoofdverwarming zoekt.
2. Controleer of het systeem elektrische weerstandverwarming of warmtepomptechniek gebruikt.
3. Laat de benodigde capaciteit berekenen op basis van ruimte, isolatie en gebruik.
4. Beoordeel vooraf wanddoorvoer, condensafvoer, geluid en vrije ruimte buiten.
5. Controleer gemeentelijke regels, huurvoorwaarden en eventuele VvE-afspraken.
6. Vergelijk seizoensrendement, onderhoud en totale installatie-eisen in plaats van alleen de aanschafprijs.

Vraag bij een concreet voorstel welke prestaties bij lage buitentemperaturen zijn onderbouwd en welke werkzaamheden wel of niet binnen de installatie vallen.