Wanneer is airco afpersen nodig?

Afpersen is vooral relevant wanneer het koudemiddelcircuit is geopend of wanneer er twijfel bestaat over de dichtheid ervan. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij het aansluiten van een nieuwe buiten- en binnenunit, het verlengen van leidingen, het vervangen van een onderdeel of het herstellen van een vermoedelijke lekkage.

Ook wanneer een airco minder goed koelt, vaker storingen geeft of zichtbare sporen rond verbindingen vertoont, kan een controle nodig zijn. Minder goede werking heeft echter niet altijd met een lekkage te maken. Een vervuild filter, een probleem met de luchtstroom, een sensor of een elektrische storing kan vergelijkbare klachten veroorzaken. Een goede monteur begint daarom met een inspectie en stelt niet zonder controle vast dat bijvullen de oplossing is.

Hoe verloopt het afpersen stap voor stap?

1. Visuele inspectie: de monteur bekijkt de binnen- en buitenunit, leidingverbindingen, isolatie, serviceaansluitingen en zichtbare beschadigingen.
2. Druktest met droge stikstof: het circuit wordt met geschikt testgas op druk gebracht. Vervolgens wordt gecontroleerd of de druk gedurende de afgesproken testperiode behouden blijft.
3. Opsporen van een lekkage: bij afwijkingen worden verbindingen en componenten nader onderzocht, bijvoorbeeld met een elektronische lekzoeker of een andere passende methode.
4. Vacuüm trekken: als het circuit dicht is, verwijdert een vacuümpomp lucht en vocht uit het systeem. De stabiliteit van het vacuüm geeft aanvullende informatie over de toestand van het circuit.
5. Vullen en testen: daarna wordt het juiste koudemiddel in de voorgeschreven hoeveelheid ingebracht, of wordt bestaand koudemiddel volgens de toepasselijke procedure teruggewonnen en opnieuw beoordeeld. Tot slot wordt de airco getest.

De exacte werkwijze hangt af van het merk, model, koudemiddel, leidinglengte en de reden van de werkzaamheden. De fabrieksvoorschriften zijn daarbij leidend.

Wat gebeurt er als er een lek wordt gevonden?

Een drukverlies betekent dat eerst de oorzaak moet worden vastgesteld. Een lekkage kan zitten in een flareverbinding, een leiding, een ventiel, een afdichting of een onderdeel van de unit. De reparatie bestaat afhankelijk van de locatie bijvoorbeeld uit het opnieuw maken van een verbinding, het vervangen van een afdichting of het vervangen van een beschadigd component.

Na een reparatie hoort opnieuw een druktest te worden uitgevoerd. Daarna wordt het circuit opnieuw gevacumeerd en volgens de juiste specificatie gevuld. Alleen koudemiddel toevoegen zonder de lekkage te herstellen is geen duurzame oplossing en kan de werking van de installatie, het milieu en de veiligheid negatief beïnvloeden.

Vraag bij een gevonden lek om een duidelijke uitleg van de oorzaak, de voorgestelde reparatie en de controles die daarna worden uitgevoerd. Een rapport of werkbon met deze informatie is nuttig voor toekomstig onderhoud.

Koudemiddel, veiligheid en regelgeving

Werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit zijn geen klus voor een doe-het-zelver. Koudemiddelen mogen niet zomaar worden afgeblazen of gemengd. Terugwinning, opslag, vullen en afvoer vereisen geschikte apparatuur en deskundigheid. Bij systemen met bijvoorbeeld R-32 moet bovendien rekening worden gehouden met de eigenschappen van het gebruikte koudemiddel en met de voorschriften van de fabrikant.

Ook de elektrische kant verdient aandacht. Voor het uitschakelen, doormeten of aanpassen van de voeding is een vakbekwame monteur nodig. Werkzaamheden aan dakdoorvoeren, buitenunits op hoogte of constructies kunnen daarnaast risico’s voor vallen, lekkage en beschadiging veroorzaken. Laat daarom vooraf beoordelen welke disciplines nodig zijn en vraag bij twijfel een bevoegde installateur of andere specialist om advies.

Documentatie over de uitgevoerde druktest, eventuele lekkage, terugwinning en vulling kan helpen bij later onderhoud of een toekomstige overdracht van de woning. Bewaar die informatie bij de gegevens van de airco.

Wat kunt u als woningeigenaar voorbereiden?

• Zorg dat de binnenunit, buitenunit, serviceaansluitingen en leidingroutes bereikbaar zijn.
• Ruim kwetsbare spullen weg uit de directe omgeving van de installatie.
• Noteer vooraf welke klachten u merkt, zoals minder koeling, geluiden of storingsmeldingen.
• Houd gegevens van het merk, model en eerdere werkzaamheden bij de hand.
• Vraag welke koudemiddelsoort wordt gebruikt en welke controle na afloop is uitgevoerd.
• Bewaar de werkbon, meetgegevens en eventuele reparatieadviezen.

Een airco met een ontvochtigingsfunctie kan bijdragen aan een beter binnenklimaat, maar vervangt geen onderzoek naar schimmel, constructief vocht of onvoldoende ventilatie. Bij zichtbare schimmel of aanhoudende vochtproblemen is een passende bouwkundige of installatietechnische beoordeling nodig.

Verschillen tussen merken en bestaande installaties

De principes van afpersen en vacuüm trekken zijn vergelijkbaar, maar de toegestane druk, het koudemiddel, de vulhoeveelheid en de serviceprocedure kunnen per installatie verschillen. Aircosystemen van merken zoals Daikin, LG, Mitsubishi Electric, Panasonic en Toshiba kunnen elk eigen voorschriften en serviceprocedures hebben. Of een specifieke installatie kan worden behandeld, hangt ook af van de staat van het systeem, de toegankelijkheid en de beschikbare technische gegevens.

Bij een oudere airco of een installatie met gemengde componenten is extra controle verstandig. Laat eerst vaststellen welk koudemiddel aanwezig is en of de combinatie van onderdelen technisch geschikt is. Een monteur hoort niet op basis van alleen het uiterlijk van een unit te bepalen welke vulling of procedure moet worden toegepast.