Koelen en verwarmen zijn niet hetzelfde

Een split-airco die uitsluitend voor comfortkoeling wordt gebruikt, verlaagt de verwarmingsbehoefte van de woning niet. In die situatie is er doorgaans geen reden om een verbetering van het energielabel te verwachten. Hetzelfde geldt voor een draagbare airco: die is bedoeld om een ruimte tijdelijk te koelen en vormt geen vervanging voor de centrale verwarming.

Veel moderne split-systemen zijn echter omkeerbaar. Ze kunnen in de winter warmte aan de buitenlucht onttrekken en die naar binnen brengen. Technisch functioneren ze dan als een lucht-luchtwarmtepomp. Dat kan wel invloed hebben op de energieprestatie, maar alleen als de verwarmingsfunctie daadwerkelijk onderdeel is van het verwarmingsconcept van de woning.

De belangrijkste vraag is daarom: wordt de airco alleen aangezet op warme dagen, of neemt hij structureel een deel van de verwarming over? Hoe groter en beter onderbouwd die bijdrage, hoe relevanter het systeem kan zijn voor de beoordeling.

Welke factoren bepalen de mogelijke labelinvloed?

Bij de beoordeling is het verwarmingsrendement belangrijker dan de koelcapaciteit. Een systeem met een hoge seizoensrendementwaarde voor verwarming kan met relatief weinig elektriciteit warmte leveren. Voor het vergelijken van toestellen is vooral de SCOP relevant. De SEER zegt juist iets over de seizoensefficiëntie bij koeling.

Daarnaast moet worden gekeken naar de warmtevraag van de woning. Is de woning goed geïsoleerd, dan kan een airco in bepaalde situaties een groter aandeel van de ruimteverwarming verzorgen. In een slecht geïsoleerde woning kunnen warmteverliezen, tocht en koude zones het rendement en het comfort beperken.

Ook de regeling telt mee. Een installatie die alleen één verblijfsruimte verwarmt, heeft een andere bijdrage dan een systeem dat meerdere relevante ruimten kan verwarmen. Verder kunnen de bestaande cv-installatie, het verwarmde vloeroppervlak, de locatie van binnenunits en de gebruiksinstellingen de uitkomst beïnvloeden.

Zonnepanelen kunnen het totale energieplaatje eveneens veranderen, maar ze maken een koelende airco niet automatisch relevant voor het energielabel. Iedere maatregel moet in samenhang met de rest van de woning worden beoordeeld.

Zo vergelijkt u airco’s voor verwarming

Wie een omkeerbaar systeem overweegt, doet er goed aan verder te kijken dan het maximale vermogen. Controleer in de technische documentatie ten minste:

• de SCOP voor verwarming;
• de SEER voor koeling;
• het EU-energielabel van het toestel;
• het verwarmingsvermogen bij lage buitentemperaturen;
• het geluidsniveau van binnen- en buitenunit;
• de mogelijkheden voor regeling en zonering;
• de geschiktheid van het systeem voor de warmtevraag van uw woning.

Een hoge SCOP is een aanwijzing voor een efficiënte seizoenswerking, maar zegt niet alleen hoe goed het systeem in uw woning zal presteren. Een toestel moet passend worden gedimensioneerd en correct worden geplaatst. Een te klein systeem kan tekortschieten op koude dagen; een verkeerd gekozen of slecht geregeld systeem kan juist onnodig veel energie gebruiken.

Laat daarom niet alleen modellen vergelijken, maar ook een onderbouwde inschatting maken van de warmtebehoefte en de ruimten die u wilt verwarmen.

Installatie, elektra en onderhoud verdienen aandacht

De theoretische efficiëntie van een toestel is alleen bruikbaar wanneer de installatie correct wordt uitgevoerd. De positie van de buitenunit, de lengte en uitvoering van de leidingen, de luchtverdeling, de regeling en de inbedrijfstelling hebben invloed op de werking.

Werkzaamheden aan koudemiddelleidingen moeten worden uitgevoerd door een daarvoor bevoegde specialist. Ook voor elektrische aansluitingen kan een erkend of bevoegd installateur nodig zijn, bijvoorbeeld wanneer een aparte groep of aanpassing van de meterkast noodzakelijk is. Laat vooraf controleren of de bestaande elektrische installatie de gekozen oplossing aankan.

Bij onderhoud horen onder meer het schoonhouden van filters en warmtewisselaars en het controleren van de werking. Vervuiling kan de luchtstroom en efficiëntie verminderen. Bij storingen, lekkages of werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit is professionele hulp nodig.

Onderhoud houdt een installatie niet automatisch labelwaardig. Het helpt wel om de werking zo goed mogelijk op peil te houden en afwijkingen tijdig te signaleren.

Een praktische beslisroute voor huiseigenaren

Gebruik deze volgorde wanneer u wilt weten of een airco mogelijk relevant is voor uw energielabel:

1. Bepaal het doel. Gaat het alleen om koeling, of wilt u ook structureel verwarmen?
2. Breng de woning in kaart. Kijk naar isolatie, kierdichting, verwarmde ruimten en de bestaande cv-installatie.
3. Vergelijk verwarmingsgegevens. Let naast het maximale vermogen vooral op SCOP en prestaties bij lagere buitentemperaturen.
4. Controleer de installatievoorwaarden. Denk aan plaatsing, geluid, condensafvoer, elektra en bereikbaarheid voor onderhoud.
5. Laat de bijdrage beoordelen. Een deskundige kan inschatten of het systeem een substantieel deel van de warmtevraag overneemt.
6. Laat het energielabel zo nodig opnieuw vaststellen. De uiteindelijke beoordeling hoort bij de daarvoor bevoegde energielabeladviseur.

Zo voorkomt u dat u een airco kiest op basis van alleen een energielabel van het apparaat, terwijl de invloed op het woninglabel vooral afhangt van het totale systeem en de woning zelf.