Wat betekent airco-gas terugpompen precies?

In de praktijk wordt de term gas terugpompen gebruikt voor verschillende werkzaamheden aan het koelmiddelcircuit. Bij een eenvoudige pump-down-procedure wordt koelmiddel tijdelijk naar een specifiek deel van de installatie verplaatst, zodat een leiding of binnenunit kan worden losgekoppeld. Bij volledige terugwinning wordt het koelmiddel met een recovery-machine uit het systeem gehaald en in een geschikte cilinder opgeslagen.

Daarna kan de monteur het circuit openen, onderdelen vervangen of de installatie verplaatsen. Na de werkzaamheden kan een vacuümprocedure nodig zijn om lucht en vocht te verwijderen. Vervolgens wordt het systeem gevuld volgens de gegevens van de fabrikant. De benodigde hoeveelheid is niet algemeen voor iedere airco gelijk; het model, de leidinglengte en de technische specificaties bepalen de juiste lading.

Vraag daarom om een duidelijke omschrijving op de werkbon. “Gas terugpompen” kan namelijk iets anders betekenen dan koelmiddel terugwinnen en later opnieuw vullen.

Wanneer is terugpompen of terugwinnen nodig?

Een specialist kan deze procedure nodig hebben bij:

• het vervangen of repareren van een leiding, compressor, expansieonderdeel of andere component in het koelmiddelcircuit;
• het verplaatsen of demonteren van een binnen- of buitenunit;
• een vermoeden van lekkage of een onjuiste koelmiddellading;
• onderhoud waarbij het circuit moet worden geopend;
• een installatie die moet worden geleegd voordat een ander onderdeel wordt gemonteerd.

Bij een tekort aan koelmiddel is bijvullen niet automatisch de juiste oplossing. Eerst moet worden vastgesteld waarom de hoeveelheid is afgenomen. Een lekkage moet worden opgespoord en, waar mogelijk, hersteld voordat opnieuw wordt gevuld. Anders kan dezelfde storing terugkomen en kan opnieuw koelmiddel verloren gaan.

Welke controles horen bij een professionele aanpak?

Een zorgvuldige monteur begint met een diagnose van de installatie. Daarbij wordt gekeken naar de staat van leidingen, aansluitingen, afsluiters, isolatie en zichtbare sporen van lekkage. Ook de oorzaak van de werkzaamheden en het type koelmiddel moeten worden vastgesteld.

Na het terugpompen of terugwinnen kunnen verschillende controles nodig zijn:

1. het veilig isoleren van het betreffende circuit;
2. het terugwinnen of verplaatsen van het koelmiddel met geschikte apparatuur;
3. het controleren van aansluitingen, afdichtingen en leidingwerk;
4. een druk- of lektest wanneer het circuit is geopend of een lekkage wordt vermoed;
5. een vacuümprocedure om lucht en vocht uit het circuit te verwijderen;
6. het vullen volgens de fabrikantgegevens;
7. een functietest met controle van onder meer temperaturen, geluid en werking onder belasting.

De exacte volgorde verschilt per installatie. Een monteur hoort de procedure af te stemmen op het merk, model en koelmiddel in plaats van uitsluitend op algemene vuistregels.

Waarom zijn vocht en een verkeerde vulling een probleem?

Een koelmiddelcircuit moet gesloten en zo droog mogelijk blijven. Komt er tijdens werkzaamheden lucht of vocht in het systeem, dan kan dat de werking beïnvloeden en in sommige situaties bijdragen aan aantasting van componenten. Ook een te lage of te hoge vulling kan leiden tot afwijkende drukken, minder capaciteit of extra belasting van de compressor.

Dat betekent niet dat ieder comfortprobleem door koelmiddel wordt veroorzaakt. Een vervuild filter, beperkte luchtstroom, een defecte ventilator, een sensorprobleem of een elektrische storing kan vergelijkbare klachten geven. Laat daarom eerst een diagnose uitvoeren. Zelf koudemiddel bijvullen, leidingen openen of kranen bedienen kan gevaarlijk zijn en kan schade aan de installatie veroorzaken.

Wat kunt u zelf controleren?

Als gebruiker kunt u enkele veilige controles uitvoeren zonder het koelmiddelcircuit aan te raken:

• controleer of de filters schoon zijn volgens de onderhoudsinstructies van de fabrikant;
• kijk of de luchtinlaat en uitblaasopening niet worden geblokkeerd;
• let op waterlekkage, ijsvorming, ongebruikelijke geluiden of een duidelijke afname van de werking;
• noteer wanneer het probleem optreedt en welke instellingen zijn gebruikt;
• schakel de installatie uit bij brandlucht, knetterende geluiden, een sterk sissend geluid of zichtbare schade.

Open geen panelen wanneer daarvoor elektrische delen of het koelmiddelcircuit bereikbaar worden. Bij werkzaamheden aan elektra, dakdoorvoeren, constructies of koelmiddelen is een bevoegde specialist nodig.

Welke informatie kunt u aan de monteur meegeven?

Een servicebezoek verloopt doorgaans doelgerichter wanneer u vooraf het merk, model en type installatie doorgeeft. Vermeld ook of de airco moet worden verplaatst, welke klacht u merkt en of er recent aan leidingen of stroomvoorziening is gewerkt.

Vraag na afloop of de monteur kan toelichten:

• welke procedure is gebruikt;
• welk koelmiddel aanwezig was;
• of een lekkage is vastgesteld of uitgesloten;
• of het systeem is gevacumeerd en getest;
• of er onderdelen of vervolgwerkzaamheden nodig zijn.

Voor systemen van Daikin, LG, Mitsubishi Electric, Panasonic of Toshiba kunnen fabrikantvoorschriften en modelspecifieke gegevens van belang zijn. Controleer altijd of de monteur daadwerkelijk met uw specifieke model kan werken.