Wanneer moet een split airco worden gevacumeerd?

Vacumeren is vooral aan de orde bij de eerste installatie en na werkzaamheden waarbij het koudemiddelcircuit is geopend. Denk aan reparaties, las- of soldeerwerk, het vervangen van een compressor of het herstellen van een lekkage. Ook wanneer leidingen zijn losgekoppeld of het systeem door verontreiniging opnieuw moet worden opgebouwd, is een volledige vacuümbehandeling nodig.

Bij normaal onderhoud aan een gesloten en goed functionerend systeem is vacumeren niet automatisch nodig. Dan ligt de nadruk meestal op inspectie, drukcontrole en lekdetectie. Een monteur bepaalt op basis van de situatie of het circuit daadwerkelijk geopend moet worden.

Wat gebeurt er tijdens het vacumeren?

De monteur sluit een vacuümpomp en meetapparatuur aan op de serviceaansluitingen van de buitenunit. Via geschikte slangen wordt het leidingnet naar een diepe onderdruk gebracht. De pomp voert lucht en waterdamp af die in het systeem aanwezig kunnen zijn.

Een micronmeter meet daarbij veel nauwkeuriger dan een gewone manometer. Dat verschil is belangrijk: een installatie kan volgens een grove manometerschaal vacuüm lijken, terwijl er nog onvoldoende vocht uit de leidingen is verwijderd.

Na het bereiken van de gewenste onderdruk wordt de pomp afgesloten. Daarna volgt een houdtest. Blijft de gemeten waarde stabiel, dan is dat een aanwijzing dat het systeem voldoende droog en waarschijnlijk lekdicht is. Loopt de druk snel op, dan kan er sprake zijn van een lekkage, restvocht of uitgassing van materialen. De oorzaak moet dan eerst worden onderzocht.

Waarom lekdetectie en spoelen bij de controle horen

Vacumeren repareert geen lekkage. Als een koppeling, leiding of onderdeel niet dicht is, loopt de druk na het uitschakelen van de pomp weer op. Daarom hoort lekdetectie bij werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit. Afhankelijk van het systeem kan een specialist hiervoor bijvoorbeeld een elektronische detector of een stikstofdrukproef gebruiken.

Bij vervuiling is alleen vacumeren evenmin voldoende. Koperdeeltjes, verbrande resten, oude olie of vocht kunnen de compressor en andere onderdelen beschadigen. In zo’n situatie kan spoelen, olieverversing of het vervangen van een filterdroger nodig zijn. Bij soldeer- en laswerkzaamheden wordt vaak stikstof gebruikt om oxidatie in de leiding te beperken. Welke methode passend is, hangt af van het type installatie en de aard van de vervuiling.

Welke apparatuur gebruikt een vakman?

• Een vacuümpomp die geschikt is voor het bereiken van een diepe onderdruk.
• Een micronmeter om het vacuüm nauwkeurig te meten.
• Een manifold of passende serviceaansluitingen en vacuümslangen.
• Een recovery-unit en goedgekeurde cilinders wanneer koudemiddel moet worden teruggewonnen.
• Eventueel stikstof, lekdetectieapparatuur en middelen voor spoelen of filterdroging.

De aansluitingen en procedures kunnen per merk en model verschillen. Daarom is kennis van de specifieke split unit belangrijk. Ekaa Duurzaam vermeldt te werken met officiële dealerkennis voor onder meer Daikin, LG, Mitsubishi, Panasonic en Toshiba.

Vacuümwaarde en houdtest: waar let je op?

In de praktijk wordt vaak toegewerkt naar een eindvacuüm onder 500 micron, ongeveer 0,67 mbar. Bij een systeem met veel vocht of een kritischer herstel kan een lagere waarde worden nagestreefd. De exacte werkwijze hangt af van de installatie, de leidinglengte, de voorgeschreven procedure en de toestand van het systeem.

Na het vacumeren wordt de installatie gedurende een bepaalde periode geïsoleerd van de pomp om te zien of de waarde stabiel blijft. Een duidelijke of snelle stijging vraagt om nader onderzoek. Alleen een eindwaarde aflezen is dus niet genoeg: ook de stabiliteit tijdens de houdtest zegt iets over de kwaliteit van het resultaat.

Vraag bij twijfel welke waarde is gemeten, hoe de houdtest is uitgevoerd en of er aanwijzingen waren voor lekkage of restvocht. Een specialist kan vervolgens bepalen of opnieuw vacumeren, drogen of herstel nodig is.

Koudemiddel terugwinnen en veilig werken

Wanneer een circuit moet worden geopend, mag koudemiddel niet zomaar naar de buitenlucht worden afgevoerd. Het moet met geschikte apparatuur worden teruggewonnen en opgeslagen in daarvoor bestemde cilinders. Werkzaamheden aan koudemiddel, elektrische aansluitingen en eventuele dak- of geveldoorvoeren horen bij de juiste vakdiscipline te blijven.

Laat een split unit daarom niet zelf vacumeren, bijvullen, afpersen of openen. Een onjuiste aansluiting of verkeerde hoeveelheid koudemiddel kan schade veroorzaken en brengt veiligheids- en milie risico’s met zich mee.

Hoe vaak is vacumeren nodig?

Een goed gesloten systeem hoeft niet bij iedere onderhoudsbeurt opnieuw te worden gevacumeerd. De belangrijkste momenten zijn de installatie, reparatie, compressorvervanging, het herstellen van een lekkage en andere werkzaamheden waarbij het circuit open is geweest.

Ongewone geluiden, hoger energiegebruik, minder koel- of verwarmingsvermogen of terugkerende vochtproblemen zijn geen bewijs dat vacumeren de oplossing is. Laat eerst de volledige installatie onderzoeken. Ekaa Duurzaam geeft aan vacumeringswerkzaamheden uit te voeren met KIWA-gecertificeerde monteurs en koudemiddel terug te winnen volgens de geldende voorschriften.