Wat gebeurt er tijdens defrost?

De buitenunit haalt tijdens het verwarmen warmte uit de buitenlucht. Wanneer de temperatuur rond het warmtewisselaaroppervlak laag genoeg is en de lucht vochtig is, kan vocht daar bevriezen. Een dun laagje rijp is niet meteen een probleem, maar een dikkere ijslaag vermindert de warmteoverdracht en kan de luchtstroom hinderen.

De regeling van de warmtepomp gebruikt onder meer temperatuurmetingen en systeemparameters om te bepalen wanneer ontdooien nodig is. De installatie verwarmt vervolgens tijdelijk de buitenunit, zodat het ijs smelt. Bij verschillende systemen gebeurt dat door een tijdelijke omkering van de koelkring. Andere uitvoeringen gebruiken een vorm van hot-gas-defrost. De precieze werking verschilt per toestel en fabrikant.

Tijdens deze korte fase kan het verwarmingsvermogen in de woning tijdelijk lager zijn. Dat is op zichzelf geen teken van een defect. De cyclus hoort daarna te stoppen zodra de buitenunit voldoende ijsvrij is.

Waarom koud en vochtig weer extra defrost veroorzaakt

De buitentemperatuur alleen bepaalt niet hoe vaak een warmtepomp ontdooit. Vooral de combinatie van kou en vocht is bepalend. Bij mist, motregen, hoge luchtvochtigheid of natte sneeuw kan sneller rijp ontstaan op de warmtewisselaar. Ook wind kan de buitenunit extra afkoelen en de omstandigheden voor ijsvorming beïnvloeden.

De plaats van de unit speelt eveneens mee. Een buitenunit moet de lucht vrij kunnen aanzuigen en afvoeren. Een te kleine vrije ruimte, vervuilde lamellen, opgehoopt blad of sneeuw kan de luchtstroom beperken. Daardoor kan de installatie minder goed warmte uit de buitenlucht opnemen en kan de ontdooifase vaker nodig zijn.

Condenswater dat tijdens verwarmen en ontdooien vrijkomt, moet bovendien veilig kunnen worden afgevoerd. Als water onder de unit blijft staan en opnieuw bevriest, kan een ijslaag ontstaan die de afvoer of de onderzijde van de unit belemmert.

Wanneer is vaak ontdooien normaal en wanneer niet?

Een warmtepomp die op vochtige winterdagen af en toe ontdooit, werkt waarschijnlijk volgens zijn normale regeling. De frequentie hangt af van het weer, het type warmtepomp, de belasting en de instellingen. Er is daarom geen universeel aantal defrostcycli dat voor iedere woning als normaal geldt.

Laat de installatie wel beoordelen wanneer u een combinatie ziet van signalen zoals:

• een buitenunit die langdurig of volledig dichtvriest;
• duidelijk minder verwarmingsvermogen in huis;
• een ventilator die niet goed draait of ongebruikelijke geluiden maakt;
• water of ijs dat niet goed wegloopt;
• steeds langere of opvallend frequente ontdooicycli;
• storingsmeldingen of terugkerende uitval.

Verwijder sneeuw en losse bladeren voorzichtig uit de omgeving, maar hak geen ijs van de warmtewisselaar en giet er geen heet water overheen. Werkzaamheden aan elektra, de koelmiddelkring of dak- en geveldoorvoeren horen bij een bevoegde specialist.

Welke installatiepunten helpen de ontdooicyclus?

Een goede werking begint bij een passende keuze van capaciteit en opstelling. De buitenunit moet rondom voldoende ruimte hebben voor luchtcirculatie. Ook de positie van de condensafvoer verdient aandacht, omdat tijdens defrost relatief veel smeltwater kan vrijkomen.

Bij installatie en onderhoud kunnen onder meer de volgende punten worden gecontroleerd:

• de vrije aanzuig- en uitblaasruimte rond de buitenunit;
• de staat van de lamellen en de ventilator;
• de afvoer en mogelijke ijsvorming onder de unit;
• de werking van temperatuur- en ontdooisensoren;
• de instellingen van de regeling en besturing;
• de werking van compressor en verwarmingskring;
• de koudemiddelvulling door een daarvoor bevoegde monteur.

Een onderhoudsbeurt voorkomt niet automatisch iedere defrostcyclus. Het doel is vooral om te voorkomen dat vervuiling, een gebrekkige afvoer, verkeerde instellingen of een technisch probleem de cyclus onnodig zwaar of frequent maken.

Waar let u op bij een nieuwe warmtepomp?

Vraag bij een nieuwe installatie niet alleen naar het nominale verwarmingsvermogen, maar ook naar de werking bij lage buitentemperaturen en vochtige omstandigheden. Informeer hoe de fabrikant de ontdooicyclus aanstuurt, hoe condenswater wordt afgevoerd en welke vrije ruimte rond de buitenunit nodig is.

Een systeem met sensorgestuurde regeling kan de ontdooifase afstemmen op de actuele omstandigheden. Invertertechniek kan het vermogen bovendien variabel aanpassen. Dat betekent niet dat ieder model onder alle omstandigheden hetzelfde presteert. De woning, isolatie, afgiftesysteem, opstelling en gekozen instellingen blijven belangrijk.

Voorbeelden van merken die warmtepompen leveren zijn Daikin, LG, Mitsubishi Electric, Panasonic en Toshiba. Welke uitvoering passend is, moet per woning en situatie worden beoordeeld.

Praktische controle voor bewoners

U kunt zelf vooral de omgeving van de buitenunit in de gaten houden. Controleer of de unit niet wordt afgedekt door sneeuw of begroeiing en of smeltwater vrij kan wegstromen. Let tijdens koude, vochtige dagen op het gedrag van de installatie: een tijdelijke onderbreking van het verwarmen tijdens defrost kan normaal zijn, maar terugkerende koudeklachten of storingen verdienen onderzoek.

Noteer bij een probleem wanneer het optreedt, welk weer erbij hoort, hoe lang de cyclus duurt en of er een foutcode verschijnt. Deze informatie helpt een installateur om gerichter te bepalen of het om normale werking of een technisch aandachtspunt gaat.