Wat gebeurt er met vocht wanneer een airco verwarmt?

In de verwarmingsstand werkt een split-airco als een warmtepomp. De buitenunit onttrekt warmte aan de buitenlucht. Via het koudemiddelcircuit wordt die warmte naar de binnenunit gebracht, waar ze aan de binnenlucht wordt afgegeven. De compressor en warmtewisselaars zorgen ervoor dat dit proces mogelijk blijft bij verschillende buitentemperaturen.

Tijdens dit verwarmingsproces wordt normaal gesproken geen binnenvocht afgevoerd. Wel verandert de relatieve luchtvochtigheid. Als lucht wordt opgewarmd zonder dat er vocht bijkomt, daalt het percentage relatieve vochtigheid. Een ruimte van 18 naar 21 graden verwarmen kan daardoor droger aanvoelen, terwijl er feitelijk geen water uit de lucht is verwijderd.

Condenswater aan de buitenunit is in de winter wel normaal. Tijdens bepaalde fasen kan ijsvorming ontstaan en voert de installatie dit ijs af via een ontdooicyclus. Dat water komt van de buitenunit en betekent niet dat de airco vocht uit de woonkamer heeft gehaald.

Verwarmen, ontvochtigen en ventileren zijn verschillende functies

De drie functies worden vaak door elkaar gehaald, maar hebben een ander doel:

• Verwarmen: verhoogt de temperatuur en kan de relatieve luchtvochtigheid laten dalen zonder vocht af te voeren.
• Ontvochtigen: haalt daadwerkelijk waterdamp uit de lucht, meestal door de lucht tijdelijk langs een koud oppervlak te leiden. Het ontstane condenswater moet betrouwbaar worden afgevoerd.
• Ventileren: voert vocht, geuren en verontreinigingen af en voert buitenlucht aan. Het effect hangt af van de vochtigheid en temperatuur van de buitenlucht.

In een vochtige woning is alleen verwarmen daarom geen volledige oplossing. Douchen, koken, wassen en onvoldoende ventilatie kunnen voortdurend nieuw vocht toevoegen. Een hygrometer geeft een beter beeld dan alleen het gevoel dat de lucht droog of klam is. Als grove praktische richtlijn wordt vaak een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer 40 tot 60 procent als comfortabel ervaren, maar de passende waarde verschilt per woning en bewoner.

Wanneer helpt een airco wel tegen een klam binnenklimaat?

Een airco kan het binnenklimaat droger maken wanneer de installatie daarvoor een geschikte koel- of dry-functie gebruikt. De lucht wordt dan langs een koud warmtewisselaaroppervlak geleid. Waterdamp condenseert, waarna het condenswater via de afvoer wegstroomt. De ruimte kan daarbij ook afkoelen; de precieze werking verschilt per model en instelling.

In een verwarmde winterruimte is ontvochtigen niet altijd logisch. De lucht voelt door de hogere temperatuur soms al droog aan, terwijl extra ontvochtiging irritatie aan ogen, huid of keel kan veroorzaken. Meet daarom eerst de luchtvochtigheid en kijk ook naar de oorzaak van het vocht. Condens op ramen, vochtplekken of schimmel kunnen verband houden met koude oppervlakken, bouwkundige gebreken, lekkages of onvoldoende ventilatie. Een airco kan het comfort verbeteren, maar vervangt geen bouwkundige vochtbestrijding.

Installatiepunten die invloed hebben op comfort en vocht

Een correcte installatie is belangrijk voor zowel verwarming als ontvochtiging. Let bij advies of plaatsing onder meer op:

1. Het vermogen van de binnen- en buitenunit in verhouding tot de ruimte, isolatie, glasoppervlakken en warmteverliezen.
2. De positie van de binnenunit, zodat de luchtstroom niet voortdurend op een zit- of slaapplaats is gericht.
3. Een goed aangelegde condensafvoer wanneer de koel- of ontvochtigingsfunctie wordt gebruikt.
4. De afvoer en bescherming van smeltwater rond de buitenunit tijdens koude perioden.
5. De elektrische aansluiting, doorvoeren en bevestiging van de units. Laat deze werkzaamheden beoordelen en uitvoeren door een bevoegde specialist.
6. Toegang voor filterreiniging, inspectie en eventueel onderhoud van het koudemiddelcircuit.

Werk aan koudemiddel, elektra, dakdoorvoeren of constructieve bevestigingen hoort niet bij doe-het-zelfwerk. Laat ook controleren of voor de gekozen plaatsing toestemming, een melding of een vergunning nodig is. Dat hangt af van de situatie, het gebouw en lokale regels.

Een praktische werkwijze voor een droger en comfortabeler huis

Begin met meten in plaats van direct een andere modus te kiezen. Plaats een hygrometer in de leefruimte en noteer de waarden op verschillende momenten, bijvoorbeeld na koken, douchen en een nacht slapen. Controleer vervolgens of ventilatieroosters open zijn en of mechanische ventilatie goed werkt. Blijft de luchtvochtigheid hoog, zoek dan naar een bron zoals een lekkage, koudebrug of onvoldoende afvoer van vocht.

Gebruik de airco voor verwarming met een gematigde, constante instelling wanneer dat bij de woning past. Kies alleen voor ontvochtigen als er daadwerkelijk te veel vocht is en houd de luchtvochtigheid in de gaten. Reinig filters volgens de handleiding en laat bij terugkerende problemen de condensafvoer, werking en installatie door een specialist controleren.

Ekaa Duurzaam beschrijft in de bron een aanbod voor advies, installatie en onderhoud van aircosystemen en noemt Daikin, LG, Mitsubishi Electric, Panasonic en Toshiba als merken waarmee het bedrijf werkt. Welke combinatie geschikt is, hangt af van de ruimte, ventilatie, isolatie en gewenste bediening.