Waarom bestaat er geen vaste hoeveelheid voor elke split airco?

Het juiste vulgewicht hangt af van het specifieke model en niet alleen van het koelvermogen. Fabrikanten ontwerpen elk systeem met een eigen compressor, warmtewisselaars, leidingdiameters en koudemiddelcircuit. Daardoor kan een airco met een vergelijkbaar vermogen toch een andere hoeveelheid koudemiddel nodig hebben.

Ook het type koudemiddel speelt een rol. In moderne split-systemen komen onder meer R32 en R410A voor. Deze middelen verschillen in eigenschappen en mogen niet zomaar door elkaar worden gebruikt. Het koudemiddel dat op het typeplaatje staat, is daarom altijd leidend.

Daarnaast rekent de fabrikant met een standaardleidinglengte, bijvoorbeeld enkele meters. Wordt de afstand tussen binnen- en buitenunit groter, dan neemt het volume van het koelcircuit toe. De installatiehandleiding vermeldt dan vaak hoeveel gram per extra meter moet worden toegevoegd. Extra hoogteverschil of een afwijkende leidingroute kan eveneens belangrijk zijn.

Richtwaarden per type systeem

Voor een eerste inschatting geven vermogensklassen enig houvast, maar ze vervangen nooit de modelgegevens. Een wandunit voor een slaapkamer heeft meestal een kleinere fabrieksvulling dan een krachtiger systeem voor een woonkamer. Bij een enkele 3,5 kW-wandunit kan de lading bijvoorbeeld in de orde van 700 tot 1.000 gram liggen. Een unit van circa 5,0 kW kan richting 900 tot 1.400 gram gaan.

Bij multi-split systemen bedient één buitenunit meerdere binnendelen. Daardoor kan de totale hoeveelheid aanzienlijk hoger liggen dan bij een enkele wandunit. Merken zoals Daikin, LG, Mitsubishi, Panasonic en Toshiba gebruiken per model hun eigen specificaties. Kijk dus niet uitsluitend naar het merk of aantal kilowatt, maar naar het volledige typenummer.

Hoe controleert een monteur de juiste vulling?

Een correcte vulling wordt tijdens installatie of service stap voor stap bepaald. Eerst controleert de monteur het koudemiddeltype en het fabrieksvulgewicht op de buitenunit of in de technische documentatie. Daarna wordt de werkelijk aangelegde leidinglengte vergeleken met de standaardlengte van de fabrikant.

Als extra koudemiddel nodig is, wordt dit met een geschikte weegschaal toegevoegd. Voor het vullen wordt het systeem gevacumeerd. Daarmee worden vocht en niet-condenseerbare gassen uit het circuit verwijderd. Vervolgens controleert de monteur de werking met druk- en temperatuurmetingen. Afhankelijk van het systeem kunnen daarbij onder meer superheat en subcooling worden beoordeeld.

Alleen druk aflezen is niet altijd voldoende om de lading betrouwbaar vast te stellen. Een afwijkende druk kan ook samenhangen met buitentemperatuur, luchtstroom, vervuiling of een technisch defect. Daarom is wegen in combinatie met fabrikantgegevens en systeemmetingen belangrijk.

Werkzaamheden aan fluorhoudende koudemiddelen horen door een daarvoor bevoegde en gecertificeerde technicus te worden uitgevoerd. Bij R32 zijn bovendien aanvullende veiligheidsmaatregelen relevant, omdat dit koudemiddel onder bepaalde omstandigheden brandbaar is.

Wat gebeurt er bij te weinig of te veel koudemiddel?

Een tekort ontstaat vaak door een lekkage of door een foutieve installatie. Mogelijke signalen zijn minder koelvermogen, langere bedrijfstijden, ijsvorming op het binnendeel of terugkerende storingen. De compressor kan hierdoor ongunstig worden belast. Deze symptomen bewijzen echter niet op zichzelf dat het koudemiddelpeil te laag is; een monteur moet de oorzaak onderzoeken.

Ook te veel koudemiddel is ongewenst. Een overvolle installatie kan hogere drukken en een minder goede werking veroorzaken. In bepaalde situaties kan vloeibaar koudemiddel de compressor bereiken, met risico op schade. Daarom is “voor de zekerheid bijvullen” geen geschikte aanpak.

Bij een vermoeden van lekkage moet eerst de oorzaak worden opgespoord en verholpen. Koudemiddel mag niet ongecontroleerd worden afgeblazen. Recuperatie, reparatie en opnieuw vullen vereisen passend gereedschap en deskundigheid.

Wat kunt u zelf controleren en wanneer schakelt u Ekaa in?

U kunt zelf het typeplaatje van de buitenunit en de installatiehandleiding bekijken. Noteer het typenummer, het koudemiddeltype, de fabriekslading en eventuele informatie over extra vulling per meter. Controleer ook of de leidinglengte sinds de installatie is gewijzigd, bijvoorbeeld door een verbouwing.

Neem contact op met een specialist bij verminderde koeling, zichtbare olieachtige sporen rond aansluitingen, ijsvorming, ongebruikelijke geluiden of terugkerende storingen. Laat de installatie ook controleren wanneer een leiding wordt verlengd of wanneer de buitenunit wordt vervangen.

Ekaa Duurzaam beschrijft in de bron dat het bedrijf bij installatie en service het fabrieksvulgewicht controleert, leidingen op lengte beoordeelt, met een weegschaal bijvult, evacueert en metingen uitvoert. Ekaa werkt volgens de voorschriften van de fabrikant voor onder meer Daikin, LG, Mitsubishi, Panasonic en Toshiba. Vraag bij werkzaamheden welke gegevens zijn gecontroleerd en welke hoeveelheid uiteindelijk is toegevoegd.