Hoe schakelt een airco tussen koelen en verwarmen?

Een airco gebruikt een compressor, warmtewisselaars en een koelmiddel om warmte te verplaatsen. Tijdens het koelen wordt warmte aan de binnenlucht onttrokken en via de buitenunit afgegeven. In de verwarmingsstand wordt de richting van het koelcircuit omgekeerd. De buitenunit neemt dan warmte op uit de buitenlucht, waarna de binnenunit die warmte de woning in brengt.

Een invertercompressor past het vermogen aan de actuele vraag aan. Het systeem hoeft daardoor minder vaak volledig aan en uit te schakelen. Dat kan bijdragen aan een gelijkmatiger binnenklimaat en een lager verbruik dan bij een systeem dat uitsluitend op vol vermogen werkt. Het rendement blijft wel afhankelijk van buitentemperatuur, instellingen, isolatie en onderhoud.

Bij zeer koude omstandigheden kan het beschikbare verwarmingsvermogen afnemen. Controleer daarom niet alleen het maximale vermogen, maar ook de opgegeven prestaties bij lage temperaturen. Een lucht-luchtairco is bovendien iets anders dan een lucht-waterwarmtepomp: een airco verwarmt direct de lucht in een ruimte en is niet bedoeld om radiatoren of vloerverwarming van warm water te voorzien.

Wanneer is verwarmen met airco logisch?

Verwarmen met airco kan interessant zijn wanneer u snel één of enkele leefruimten wilt verwarmen, wanneer de woning redelijk geïsoleerd is of wanneer u in het voor- en najaar niet de volledige centrale verwarming wilt gebruiken. De warmte wordt direct afgegeven, waardoor een ruimte relatief snel comfortabel kan worden.

Een airco werkt minder vanzelfsprekend als enige warmtebron in een woning met veel tocht, weinig isolatie of een indeling met meerdere afgesloten kamers. Warmte verspreidt zich namelijk niet onbeperkt van de ene ruimte naar de andere. Een multi-splitsysteem met meerdere binnenunits kan dit in sommige situaties verbeteren, maar vraagt om een zorgvuldige ontwerpkeuze en een geschikte plaats voor de buitenunit.

Maak vooraf duidelijk wat u verwacht: incidentele bijverwarming, verwarming van de woonkamer, of verwarming van de hele woning. Die keuze beïnvloedt het aantal binnenunits, het benodigde vermogen en de manier waarop het systeem wordt geregeld.

Capaciteit kiezen: kijk verder dan het aantal vierkante meters

Het benodigde vermogen wordt uitgedrukt in kilowatt. Alleen het vloeroppervlak gebruiken als vuistregel is onvoldoende. Ook isolatie, plafondhoogte, glasoppervlak, ligging, ventilatie, aangrenzende ruimten en het gewenste temperatuurverschil spelen mee.

Een te klein systeem moet vaak langdurig op hoog vermogen werken en kan de gewenste temperatuur bij koud weer niet halen. Een te groot systeem is niet automatisch beter: het kan vaker schakelen, de luchtverdeling minder prettig maken en onnodig duurder zijn. Bij meerdere binnenunits moet bovendien worden bekeken hoeveel vermogen de buitenunit gelijktijdig kan leveren.

Let bij het vergelijken van modellen op seizoenswaarden zoals SCOP voor verwarmen en SEER voor koelen. Deze waarden geven meer informatie over het gebruik over een heel seizoen dan één momentopname. Bekijk daarnaast het geluidsniveau, de minimale en maximale capaciteit, de werking bij lage buitentemperaturen en de regelmogelijkheden per ruimte.

Single-split of multi-split?

Een single-splitsysteem bestaat uit één binnenunit en één buitenunit. Dit is vaak overzichtelijk voor een woonkamer, slaapkamer of thuiskantoor. Een multi-splitsysteem koppelt meerdere binnenunits aan één buitenunit. Daarmee kunnen verschillende ruimten afzonderlijk worden geregeld, al moet de totale capaciteit goed op elkaar worden afgestemd.

Een binnenunit moet de lucht goed kunnen verspreiden zonder rechtstreeks op zitplaatsen of bedden te blazen. Voor de buitenunit zijn trillingen, geluid, bereikbaarheid, condenswater en de afstand tot slaapruimten of buren belangrijke aandachtspunten. De beste plek is dus niet altijd de technisch kortste route.

Ook de condensafvoer verdient aandacht. Tijdens het koelen en ontvochtigen ontstaat water dat gecontroleerd moet worden afgevoerd. Een onjuiste afvoer kan vochtproblemen, lekkage of geuroverlast veroorzaken.

Elektra, koelmiddel en installatie

Een airco-installatie is meer dan het ophangen van een binnenunit. De buitenunit, elektrische aansluiting, leidinglengte, condensafvoer en bevestiging moeten op elkaar worden afgestemd. Een zwaarder systeem kan een eigen groep of een andere elektrische voorziening nodig hebben. Laat werkzaamheden aan de elektrische installatie uitvoeren door een bevoegde specialist.

Ook het werken met koelmiddel vraagt deskundigheid. Controle, vullen, aftappen en repareren van het koelcircuit horen bij een daarvoor bevoegde installateur. Bespreek welk koelmiddel en welke veiligheids- en milieueisen voor het gekozen systeem gelden. Ga er niet vanuit dat iedere bestaande leiding of aansluiting zonder controle opnieuw kan worden gebruikt.

Controleer daarnaast vooraf of er voor de gekozen plaatsing regels of toestemmingseisen gelden, bijvoorbeeld door de gemeente, verhuurder, vereniging van eigenaars of netbeheerder. De verantwoordelijkheid kan per situatie verschillen.

Onderhoud, vocht en schimmel

Maak de filters volgens de handleiding schoon en laat het systeem periodiek controleren wanneer het intensief wordt gebruikt. Een installateur kan onder meer de warmtewisselaars, ventilatoren, elektrische aansluitingen, condensafvoer en het koelcircuit beoordelen. Vervuiling kan de luchtstroom, het comfort en het rendement negatief beïnvloeden.

De ontvochtigingsfunctie kan de relatieve luchtvochtigheid verlagen doordat vocht op de koude warmtewisselaar condenseert. Daarmee kan een airco bijdragen aan het voorkomen van omstandigheden waarin schimmel makkelijker groeit. Een airco is echter niet bedoeld om bestaande schimmel te verwijderen en lost geen bouwkundig vochtprobleem op.

Bij zichtbare schimmel, lekkage, optrekkend vocht of aanhoudende condensatie is eerst onderzoek door een passende bouwkundige of gespecialiseerde partij nodig. Ventilatie blijft belangrijk: alleen lucht koelen of droger maken vervangt geen goede luchtverversing.