Begin met uw werkelijke warmtebehoefte

De kosten worden niet alleen bepaald door het apparaat, maar vooral door de hoeveelheid warmte die uw woning nodig heeft. Een goed geïsoleerde woning met weinig tocht, passende ventilatie en beperkt glasverlies vraagt minder energie dan een slecht geïsoleerde woning. Dat verschil werkt door bij zowel gas als elektriciteit.

Gebruik daarom bij voorkeur uw historische gasverbruik als startpunt, maar trek verbruik voor warm tapwater en koken ervan af als u alleen de verwarmingskosten wilt vergelijken. Houd ook rekening met kamers die u niet voortdurend verwarmt. Wie alleen de woonkamer met een airco verwarmt, vergelijkt namelijk een andere verwarmingsstrategie dan iemand die de hele woning op temperatuur houdt.

Een installateur kan de warmtebehoefte per ruimte beoordelen. Dat kan helpen om over- of onderdimensionering te beperken en maakt duidelijk of een lucht-luchtairco voldoende is of dat een centraal systeem logischer is.

COP en SCOP maken het verschil zichtbaar

De COP geeft aan hoeveel warmte een warmtepomp op een bepaald moment levert ten opzichte van het elektriciteitsverbruik. Bij een COP van 4 ontstaat theoretisch vier keer zoveel warmte als de gebruikte elektrische energie. De COP is echter geen vast jaargemiddelde: bij lage buitentemperaturen, ontdooicycli en een hogere warmtevraag kan de prestatie dalen.

Voor een jaarvergelijking is de SCOP nuttiger. Die houdt rekening met verschillende omstandigheden gedurende het stookseizoen. Een eenvoudige schatting is: benodigde warmte gedeeld door de verwachte SCOP is het benodigde elektriciteitsverbruik. Vermenigvuldig dat verbruik vervolgens met uw werkelijke stroomtarief.

Bij gas moet u de benodigde warmte vergelijken met het rendement van de cv-ketel. Gebruik daarvoor realistische gegevens en geen maximale fabriekswaarden. Laat in de berekening ruimte voor onzekerheid, vooral wanneer het model, de woning of het gebruik nog niet definitief is gekozen.

Airco verwarmen is niet hetzelfde als een woning centraal verwarmen

Een lucht-luchtairco geeft warmte rechtstreeks af via een binnenunit. Dat systeem kan snel reageren en is praktisch wanneer u vooral een woonkamer, werkkamer of slaapkamer verwarmt. Deuren, indeling en luchtcirculatie bepalen wel hoe gelijkmatig de warmte zich door de woning verspreidt.

Een lucht-waterwarmtepomp verwarmt water voor radiatoren, vloerverwarming of andere afgiftesystemen. Daarmee is centrale verwarming mogelijk, maar de geschiktheid hangt af van de isolatie en de temperatuur die de radiatoren nodig hebben. Hoge aanvoertemperaturen kunnen de efficiëntie verminderen.

Laat bij de keuze daarom niet alleen naar het vermogen of merk kijken. Bespreek ook waar de warmte nodig is, hoeveel binnenunits passen, hoe geluid en luchtstroming worden ervaren en of bestaande radiatoren of vloerverwarming geschikt zijn. Bij werkzaamheden aan elektra, koudemiddel of dak- en geveldoorvoeren is een bevoegde specialist nodig.

Vergeet de kosten naast energie niet

Een eerlijke vergelijking bestaat uit meer dan het maandelijkse verbruik. Neem minimaal de aanschaf en installatie, mogelijke aanpassingen aan de woning, onderhoud, stroom voor eventuele elektrische bijverwarming en de kosten van het bestaande gassysteem mee. Bij een gedeeltelijke overstap kunnen vaste kosten of een tweede verwarmingssysteem blijven bestaan.

Onderhoud bestaat onder meer uit het reinigen van filters en het controleren van binnen- en buitenunit, ventilatoren en elektrische onderdelen. Het koudemiddelcircuit mag alleen door een daarvoor bevoegde professional worden geopend of gevuld. De benodigde frequentie en kosten hangen af van het systeem, de gebruiksomstandigheden en de onderhoudsafspraken.

Een hogere investering kan financieel logisch zijn wanneer het systeem veel wordt gebruikt en de jaarlijkse energiekosten aantoonbaar dalen. Een terugverdientijd blijft echter een schatting. Energieprijzen, gebruiksgedrag, reparaties en toekomstige regelingen kunnen de uitkomst veranderen.

Zo maakt u een bruikbare vergelijking

1. Noteer uw gasverbruik voor ruimteverwarming en leg vast welke ruimtes u werkelijk verwarmt.
2. Beschrijf de isolatie, ventilatie, glasoppervlakken en eventuele tochtproblemen.
3. Bepaal of u enkele ruimtes of de volledige woning wilt verwarmen.
4. Vraag naar een realistische SCOP voor het gekozen systeem en uw klimaatomstandigheden.
5. Bereken het verwachte elektriciteitsverbruik en voeg mogelijke bijverwarming toe.
6. Tel installatie, onderhoud en noodzakelijke woningaanpassingen op bij de energiekosten.
7. Vergelijk meerdere scenario’s, bijvoorbeeld alleen airco, een combinatie met gas of een centraal warmtepompsysteem.

Een hybride oplossing kan pieken tijdens koude perioden opvangen, maar betekent ook dat u twee systemen behoudt. Het is daarom vooral een keuze voor flexibiliteit en risicospreiding, niet automatisch voor de laagste totale kosten.