Wat betekent ‘zonder buitenunit’ precies?

De term kan verwarrend zijn. Bij een traditionele luchtwarmtepomp staan de buitenluchtventilator en andere onderdelen in een zichtbare buitenkast. Bij een binnenopstelling zijn de onderdelen zoveel mogelijk in een compacte unit verwerkt. Buitenlucht moet echter nog steeds beschikbaar zijn als warmtebron.

Daarom zijn vaak een luchtinlaat en een afvoer nodig. Die kunnen via kanalen, openingen in de gevel of een geïntegreerde oplossing worden gerealiseerd. De woning heeft dus mogelijk geen grote buitenkast, maar de installatie vraagt wel om een technisch doordachte verbinding met buiten.

De warmtepomp haalt warmte uit de lucht, brengt die via het koudemiddelcircuit op een hogere temperatuur en geeft de warmte vervolgens af aan de woning. Dat kan rechtstreeks via lucht of via een watergedragen systeem, zoals radiatoren of vloerverwarming, afhankelijk van het gekozen concept.

Welke uitvoeringen zijn er?

Er bestaan verschillende manieren om een buitenunit uit het zicht te houden:

• Een geïntegreerde binnenunit: de warmtewisselaar, compressor, ventilator en regeling zijn in één behuizing opgenomen.
• Een binnenunit met kanalen: de unit staat binnen, terwijl lucht via afzonderlijke kanalen naar buiten wordt aangevoerd en afgevoerd.
• Een compacte all-in-one-oplossing: warmtebron, regeling en warmteafgifte zijn zoveel mogelijk gecombineerd in één systeem.

De geschikte uitvoering hangt af van de woning en de bestaande installatie. Een systeem dat goed werkt in een goed geïsoleerde woning met lage temperatuurverwarming, is niet automatisch geschikt voor een oudere woning met kleine radiatoren en een hoge warmtevraag.

Wanneer is deze oplossing kansrijk?

Een luchtwarmtepomp zonder zichtbare buitenunit is vooral interessant wanneer de gevel vrij moet blijven, er weinig plaats is voor een buitenkast of de installatie onderdeel moet worden van een renovatie. Goede isolatie maakt het eenvoudiger om met een lagere aanvoertemperatuur voldoende comfort te bereiken.

Controleer ook of de bestaande warmteafgifte geschikt is. Vloerverwarming werkt doorgaans met lagere temperaturen dan traditionele radiatoren. Bij radiatoren kan aanpassing of aanvullende verwarming nodig zijn. Een specialist moet daarom niet alleen naar het vermogen van de warmtepomp kijken, maar naar het warmteverlies per ruimte en de totale warmteafgifte.

Bij een slecht geïsoleerde woning kan eerst isoleren een logischer onderdeel van het plan zijn. Denk aan dak, gevel, vloer, glas en kierdichting. Daarmee wordt de warmtevraag lager en krijgt de installatie een betere uitgangspositie.

Prestaties bij mild weer en vorst

De prestaties van een luchtwarmtepomp veranderen met de buitentemperatuur. Bij milde omstandigheden is het vaak eenvoudiger om warmte aan de woning af te geven. Bij lagere temperaturen kan het rendement dalen en kan de benodigde warmteafgifte onvoldoende worden voor de volledige woning.

Dat betekent niet dat het systeem ongeschikt is, maar wel dat het ontwerp realistisch moet zijn. Bespreek vooraf welke ruimtes volledig verwarmd moeten worden, welke binnentemperatuur gewenst is en of een bestaande cv-ketel of andere warmtebron als ondersteuning beschikbaar blijft.

Vraag om een onderbouwde berekening in plaats van alleen een modelnaam of maximaal vermogen. Let ook op de prestaties bij de temperaturen die voor jouw woning relevant zijn. Een te klein systeem kan comfortproblemen geven; een te groot systeem kan onnodig duur en complex worden.

Ruimte, geluid en condensafvoer

De plaats van de binnenunit bepaalt mede of de installatie prettig werkt. Een technische ruimte kan praktisch zijn, maar er moet voldoende ruimte zijn voor luchtstroming, onderhoud en aansluitingen. Plaatsing in een woonkamer is mogelijk binnen bepaalde ontwerpen, maar geluid en luchtverplaatsing verdienen dan extra aandacht.

Condenswater moet gecontroleerd worden afgevoerd via een geschikte drainleiding of opvangvoorziening. Een verkeerd aangelegde afvoer kan lekkage, geurhinder of vochtproblemen veroorzaken. Laat ook beoordelen hoe de luchtinlaat en -afvoer worden geplaatst, zodat warme en afgevoerde lucht elkaar niet ongunstig beïnvloeden.

Bij systemen met ontvochtiging is ventilatie eveneens belangrijk. Ontvochtiging kan helpen bij een te vochtig binnenklimaat, maar vervangt geen goede toevoer en afvoer van ventilatielucht. Schimmelproblemen hebben bovendien vaak meerdere oorzaken, zoals bouwkundige vochtbelasting, koude oppervlakken of onvoldoende ventilatie.

Installatie en verantwoordelijkheden

Een installatie zonder losse buitenkast vraagt om meer dan het ophangen van een binnenunit. De installateur moet onder meer de warmtebehoefte, luchtkanalen, condensafvoer, elektrische aansluiting, geluidsbelasting en koppeling met het afgiftesysteem beoordelen.

Werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit horen door een bevoegde specialist te worden uitgevoerd. Ook aanpassingen aan elektra, dak, gevel of constructie mogen niet zonder technische beoordeling worden uitgevoerd. Controleer daarnaast vooraf of toestemming, een melding of een vergunning nodig is voor doorvoeren of wijzigingen aan de buitenzijde van de woning.

Vraag in de offerte duidelijk naar de scope: welke kanalen, aansluitingen, afvoeren, regelingen en eventuele bouwkundige werkzaamheden zijn inbegrepen? Zo voorkom je dat essentiële onderdelen pas tijdens de uitvoering ter sprake komen.

Onderhoud en modelkeuze

Onderhoud bestaat onder meer uit controle van filters, luchtstromen, condensafvoer, regeling en algemene werking. De precieze onderhoudsbehoefte verschilt per systeem en gebruikssituatie. Houd filters schoon volgens de voorschriften en laat storingen of terugkerende vochtproblemen onderzoeken.

Merken en series verschillen in afmetingen, geluidsniveau, functies en aansluitmogelijkheden. Kies daarom niet uitsluitend op merk, design of ontvochtigingsfunctie. De juiste keuze volgt uit de warmtevraag, beschikbare ruimte, isolatie en bestaande warmteafgifte.

In de bron wordt Ekaa Duurzaam genoemd als KIWA-gecertificeerde partij en als dealer van onder meer Daikin, LG, Mitsubishi Electric, Panasonic en Toshiba. Controleer bij een actuele aanvraag welke certificering, merken en servicevoorwaarden op dat moment van toepassing zijn.