Er bestaat geen vast, universeel getal dat het “maximum radiatoren” aangeeft; het maximaal haalbare aantal radiatoren hangt af van vermogen, leidingsysteem, pompcapaciteit en het type ketel of warmtepomp. Het directe antwoord is dus: het maximum is technisch bepaald, niet juridisch. U bepaalt het maximaal haalbare door de totale warmtevraag van uw gebouw af te zetten tegen de verwarmingscapaciteit van uw ketel of warmtepomp, en door te controleren of de bestaande leidingen en pomp voldoende volumestroom en drukverschil kunnen leveren.

Praktisch gezien betekent dat u kijkt naar het nominaal vermogen van elke radiator (in W bij een standaard Delta T), de som daarvan vergelijkt met het beschikbare thermische vermogen en vervolgens de hydraulische randvoorwaarden checkt: leidingdiameters, lengte, en hoogteverschillen. Ook de gewenste Delta T (bijvoorbeeld 20 K voor moderne systemen) speelt een rol, net als of u werkt met een condenserende ketel of een warmtepomp die lagere aanvoertemperaturen vraagt. Ekaa Duurzaam kan deze berekening voor u uitvoeren en is KIWA-gecertificeerd voor correct ontwerp en installatie.

De berekening van het maximaal aantal radiatoren per verwarmingskring begint bij de totale warmtevraag en de individuele vermogens van de radiatoren. Gebruik de energie- en volumestroomrelatie: Q(kW) = 1,163 × V(m3/h) × ΔT(K). Herleid dit naar volumestroom: V = Q / (1,163 × ΔT). Deze formule geeft direct het benodigde debiet bij een gekozen Delta T. Stel dat uw totaal vermogen 15 kW is en u hanteert ΔT = 20 K, dan bedraagt het benodigde debiet ongeveer 15 / (1,163×20) ≈ 0,64 m3/h oftewel 640 L/h.

Vervolgens vergelijkt u dat met de capaciteit van de bestaande pomp en de drukval in uw leidingnetwerk. Elke radiator voegt weerstand toe; langere of smallere leidingen verhogen de drukval. In de praktijk bepaalt u het maximale aantal radiatoren per kring door de som van de verwarmingsvermogens te delen door het gemiddelde vermogen per radiator, en te controleren of de resulterende volumestroom binnen de toelaatbare pompprestaties en drukval blijft. Let op: raadzaam is altijd te rekenen met actuele vermogens uit fabrikanttabellen (Daikin, Mitsubishi, Panasonic, Toshiba, LG) en met de werkelijke Delta T die uw systeem gebruikt.

Hydraulische balans is cruciaal zodra meerdere radiatoren op één systeem zijn aangesloten. Zonder goede balans krijgt u radiatoren die te warm worden en anderen die onderverwarmd blijven. Bij veel radiatoren stijgt de ongelijkmatige stroming: de dichtstbij gelegen radiatoren krijgen onevenredig veel water, terwijl verderop in de kring onvoldoende debiet overblijft. Dat leidt tot comfortproblemen, hogere stookkosten en slijtage aan de pomp en afsluiters.

Balanceren betekent het afregelen van volumestromen met behulp van inregel- of ventielen en eventueel drukverschilregelaars. Moderne oplossingen gebruiken dynamische drukverschilregelaar of automatische inregelafsluiters die vooral bij renovaties handig zijn. Let erop dat thermostatische radiatorventielen (TRV) prima zijn voor kamerregelingen, maar zonder hydraulische balans kunnen TRV’s elkaar negatief beïnvloeden. Ekaa Duurzaam adviseert en voert hydraulische inregeling uit volgens KIWA-richtlijnen, zodat comfort en efficiëntie worden gegarandeerd en pompen niet onnodig worden overbelast.

De ketel of warmtepomp bepaalt een harde bovengrens voor het totaal leverbaar vermogen en de maximaal haalbare aanvoertemperatuur. Bij een condenserende cv-ketel is efficiëntie gebaat bij lage retourtemperaturen; teveel radiatoren betekent niet automatisch dat de ketel efficiënter werkt, maar het kan de retourtemperatuur verhogen of verlagen afhankelijk van de hydrauliek. Een warmtepomp vereist vaak lagere aanvoertemperaturen, waardoor bij vervanging van veel kleine radiatoren mogelijk grotere oppervlakken of convectoren nodig zijn om hetzelfde vermogen bij lagere temperaturen te leveren.

Daarnaast heeft de ketel of warmtepomp een maximaal aanzuig- en retourdebiet en vaak een maximaal toegestaan pompniveau. Als de som van alle radiatoren leidt tot een debiet dat hoger is dan de pomp kan leveren, zullen delen van het systeem onvoldoende doorstroom hebben. Omgekeerd kan een te krachtige pomp lawaai en erosie veroorzaken als leidingen en radiatoren daarop niet zijn berekend. Bij Ekaa Duurzaam bekijken we altijd combinasies: is het systeem ketel-gestuurde radiatoren, of in combinatie met vloerverwarming of airco? Als officiële dealer van merken als Daikin en Mitsubishi adviseren we bij warmtepompoplossingen welke radiatoren of convectoren geschikt zijn.

Er is geen vaste limiet per verdieping, maar in de praktijk geldt een handige vuistregel: houd per cirkel of riser meestal tussen de 6 en 12 radiatoren, afhankelijk van hun vermogen en de leidingdiameter. Bij veel kleine radiatoren op korte afstanden kan een enkele groep meer aan. Bij grote radiatoren of lange leidingen is het raadzaam om minder radiatoren per loop te plaatsen of de installatie op te splitsen. De doorslaggevende factoren zijn leidingsdiameter, lengte en de gevonden drukval bij het vereiste debiet.

Voorbeeld: op een verdieping met tien radiatoren van gemiddeld 1,5 kW resulteert dat in 15 kW totaal. Bij ΔT = 20 K vraagt dat ruim 640 L/h. Voor een 22 mm leidingsysteem is dat vaak nog realiseerbaar, maar als de leidinglengte toeneemt of als u veel bochten heeft, stijgt de weerstand snel. Dan kiest u voor een grotere diameter, extra pompen of een verdeelgroep (manifold) met parallelle circuits. Als uw woning in Flevoland, Utrecht of Gelderland staat, kunnen lokale afstanden en leidingroutes het ontwerp beïnvloeden; Ekaa Duurzaam verzorgt het ontwerp en de uitvoering conform de lokale situatie.

Bij uitbreiding of vervanging van radiatoren begint u met het bepalen van de werkelijke warmtebehoefte per ruimte en het totale vermogen dat uw installatie kan leveren. Kies radiatoren die passen bij de aanvoertemperatuur: bij een warmtepomp zijn ruimere radiatoren of convectoren met grotere oppervlakken vaak noodzakelijk om bij lagere watertemperaturen voldoende warmte af te geven. Combineer vervanging van radiatoren met het aanbrengen van thermostatische radiatorventielen en een hydraulische inregeling voor optimaal resultaat.

Controleer leidingen op corrosie en slijtage en laat de installatie doorspoelen en voorzien van inhibitor bij oudere systemen. Soms is het handiger om extra parallelle circuits te maken dan te proberen alle radiatoren op één kring te houden. Denk ook aan praktische zaken: plaatsing van radiatoren onder ramen voor luchtcirculatie, afstand tot meubels en juiste ontluchting. Ekaa Duurzaam adviseert, levert en installeert en is KIWA-gecertificeerd. Wij zijn officieel dealer van merken zoals Daikin, Mitsubishi, Panasonic en Toshiba en stemmen materiaalkeuze af op uw systeem en wensen.