Welke monoblockoplossingen zijn er voor grote ruimtes?

Bij een monoblock zijn de belangrijkste koelcomponenten in één toestel ondergebracht. Daardoor is geen afzonderlijke buitenunit nodig. Voor grote ruimtes zijn vooral twee uitvoeringen relevant. Een door-de-muurunit wordt in of door de gevel geplaatst. Deze oplossing kan praktisch zijn bij renovatie of wanneer er weinig ruimte is voor een buitentoestel. Daar staan geveldoorvoeren, geluid en warme uitblaaslucht aan de buitenzijde tegenover.

Een rooftop- of pakketunit wordt op het dak geplaatst en kan gekoelde lucht via kanalen naar meerdere uitblaaspunten voeren. Daarmee is de luchtverdeling vaak beter te ontwerpen voor een hal, winkel of andere grote zone. Wel moet worden gecontroleerd of de dakconstructie, dakdoorvoer, condensafvoer en bereikbaarheid geschikt zijn. Een watergekoelde monoblock is alleen logisch wanneer een passend koudwatersysteem beschikbaar is.

Capaciteit berekenen: kijk verder dan vierkante meters

Een globale inschatting van koelvermogen kan worden uitgedrukt in watt per vierkante meter, maar zo’n vuistregel is voor grote of hoge ruimtes beperkt bruikbaar. Een ruimte van 200 m² met een plafondhoogte van 4 meter bevat aanzienlijk meer lucht dan een kantoor van 200 m² met een plafondhoogte van 2,7 meter. Ook warmte door zon, mensen, machines, verlichting en ventilatielucht kan het verschil maken.

Een capaciteitsberekening hoort daarom minimaal rekening te houden met:

• vloeroppervlak en plafondhoogte;
• isolatie, glasoppervlak en zonbelasting;
• aantal aanwezige personen en gebruiksintensiteit;
• verlichting, machines en andere warmtebronnen;
• ventilatie en de gewenste binnentemperatuur;
• de manier waarop gekoelde lucht wordt aangevoerd en afgevoerd.

Een te klein toestel kan tijdens warme perioden langdurig op hoge belasting draaien zonder de ruimte goed te conditioneren. Een te groot systeem kan minder prettig regelen en is niet automatisch energiezuiniger. Laat piekbelasting en de gewenste bedrijfsuren daarom meenemen in het ontwerp.

Luchtverdeling bepaalt het comfort

In een grote ruimte zegt het nominale koelvermogen weinig als de gekoelde lucht niet op de juiste plekken komt. Bij toepassing van kanalen moeten aanzuig- en uitblaaspunten zo worden gekozen dat de lucht door de ruimte beweegt. Anders kunnen warme zones ontstaan, terwijl het toestel zelf wel de gewenste temperatuur meet.

Let ook op het risico van kortsluitstromen: gekoelde lucht kan rechtstreeks terugstromen naar de aanzuiging zonder de verblijfszone goed te bereiken. Bij een rooftopopstelling zijn daarnaast windbelasting, terugslag en de afstand tot ventilatieopeningen aandachtspunten. Kanaalwerk, roosters en regeltechniek moeten op elkaar worden afgestemd. Voor meerdere zones is afzonderlijke regeling mogelijk, maar daarvoor zijn een passend ontwerp, voldoende capaciteit en geschikte bediening nodig.

Bouwkundige en technische aandachtspunten

Een monoblock zonder buitenunit betekent niet dat de installatie zonder bouwkundige werkzaamheden kan worden geplaatst. Een door-de-muurmodel heeft doorgaans openingen nodig voor luchttoevoer en -afvoer. Een rooftopunit vraagt mogelijk om dakdoorvoer, bevestiging, draagkracht en veilige toegang voor onderhoud. Controleer vooraf ook de route voor condenswater. Een onjuiste afvoer kan lekkage, wateroverlast of storingen veroorzaken.

Bij werkzaamheden aan elektra, dakconstructie, brandveiligheid of koeltechnische onderdelen is een bevoegde specialist nodig. Controleer bovendien vooraf of toestemming, een melding of een vergunning relevant is voor de locatie en de voorgenomen aanpassingen. Dat hangt af van het gebouw, de constructie en de lokale regels. Geluid en trillingen verdienen extra aandacht wanneer de unit dichtbij kantoren, woningen of andere verblijfsruimtes staat.

Efficiëntie, ontvochtiging en onderhoud

Voor de exploitatiekosten kijkt u niet alleen naar het opgegeven koelvermogen, maar ook naar het gedrag bij gedeeltelijke belasting. Een invertercompressor en regelbare ventilatoren kunnen helpen om het vermogen beter op de vraag af te stemmen. Vergelijk daarbij de technische gegevens van systemen onder vergelijkbare omstandigheden; één efficiëntiecijfer vertelt niet het hele verhaal.

Onderhoud bestaat onder meer uit het reinigen van filters, het controleren van condensbak en -leidingen en het beoordelen van de algemene werking. Werkzaamheden aan koelmiddelcircuits horen door een daarvoor bevoegde vakpersoon te worden uitgevoerd. Een ontvochtigingsfunctie kan de relatieve luchtvochtigheid verlagen en zo bijdragen aan een beter binnenklimaat. Een airco verwijdert echter geen bestaande schimmel. Schimmel, lekkages en structurele vochtproblemen moeten afzonderlijk worden onderzocht en aangepakt.

Monoblock, split of warmtepomp?

Een monoblock ligt voor de hand wanneer een buitenunit niet wenselijk of praktisch mogelijk is, bijvoorbeeld door beperkte gevelruimte of bouwkundige randvoorwaarden. Een split- of multisplitsysteem kan in andere situaties aantrekkelijker zijn door de plaatsingsmogelijkheden, geluidsverdeling en efficiëntie. Een ducted systeem biedt juist mogelijkheden voor centrale luchtverdeling naar meerdere ruimtes.

Wie naast koelen ook wil verwarmen, kan een warmtepomp als bredere klimaatoplossing onderzoeken. De beste keuze volgt uit de gebouwfunctie, het beschikbare vermogen, de luchtverdeling, de bouwkundige ruimte en het beheer. Laat actuele beschikbaarheid, certificering, onderhoudsvoorwaarden en de precieze geschiktheid van een systeem vooraf controleren.