Begin met het type unit en de functie van de omkasting

Bepaal eerst welke airco u wilt omkasten. Een binnenunit blaast behandelde lucht de ruimte in en heeft daarom vrije ruimte nodig aan zowel de aanzuig- als uitblaaszijde. Bij een buitenunit moet de kast voorkomen dat de condensor zijn eigen warme uitblaaslucht opnieuw aanzuigt. Dat vermindert de warmteafvoer en kan het energiegebruik, geluid en de belasting van de compressor beïnvloeden.

Kies ook het doel van de omkasting: zicht verminderen, bescherming tegen weersinvloeden, geluid beperken of leidingen aan het zicht onttrekken. Eén ontwerp lost niet automatisch al deze functies goed op. Een geluiddichte, volledig afgesloten kast kan bijvoorbeeld juist de ventilatie verstoren.

Kies materialen die passen bij binnen of buiten

Voor een binnenomkasting zijn lichtgewicht plaatmaterialen zoals behandeld MDF, HPL of geschilderd multiplex bruikbaar, zolang ze niet worden blootgesteld aan onverwacht vocht en de unit bereikbaar blijft. Werk randen en naden zorgvuldig af, maar sluit noodzakelijke ventilatieopeningen niet af.

Voor buiten zijn weerbestendige materialen nodig, bijvoorbeeld aluminium, RVS of geschikt behandeld hout. De constructie moet regen kunnen weerstaan zonder een afgesloten bak te vormen waarin warmte en vocht blijven hangen. Let op corrosie, verkleuring en het gewicht van de afwerking. Materialen die buiten geschikt lijken, zijn niet automatisch geschikt in combinatie met condens, wind en trillingen.

Isolatie of geluiddempend materiaal mag de luchtstroom, inspectieopeningen of condensafvoer niet blokkeren. Houd brandveiligheid en de eigenschappen van het toegepaste materiaal in gedachten wanneer de kast dicht bij elektra of warme onderdelen komt.

Ventilatie is de belangrijkste ontwerpvoorwaarde

Meet de unit inclusief de vrije ruimte die de fabrikant voorschrijft. Neem die ruimte mee in uw schets en plaats geen rooster direct tegen een aanzuig- of uitblaasopening als dat turbulentie veroorzaakt. Bij een buitenunit moeten de aanzuigzijde en uitblaaszijde duidelijk van elkaar gescheiden blijven.

Maak roosters groot genoeg om voldoende lucht door te laten en kies een patroon dat niet snel verstopt raakt met stof, bladeren of insecten. Controleer na montage of lucht niet terug de kast in wordt geblazen. Let ook op geluid: een rooster kan de luchtstroom veranderen en daardoor extra ruis veroorzaken.

Een omkasting die de warmtewisseling belemmert, kan de installatie harder laten werken. Dat kan leiden tot minder comfort, meer geluid of storingen. Test daarom na plaatsing of de luchtstroom normaal blijft en of de unit niet ongebruikelijk trilt of bromt.

Voorkom problemen met condens en vocht

Binnenunits produceren condensaat wanneer vocht uit de lucht wordt afgevoerd. Die condens moet via de bestaande afvoer veilig weg kunnen. Een omkasting mag de leiding niet knikken, afknellen of onbereikbaar maken. Bij een wijziging aan de afvoer zijn een passend afschot, lekvrije verbindingen en controle op lekkage belangrijk.

Maak inspectie mogelijk op de plekken waar condens kan ontstaan of waar een verbinding zit. Houd houtachtige materialen weg van mogelijke lekkagepunten of bescherm ze geschikt tegen vocht. Druppels, muffe geuren of schimmelvorming zijn signalen om de oorzaak te laten onderzoeken; een omkasting verwijdert bestaande schimmel niet.

Bij twijfel over het verleggen of aanpassen van condensafvoer, koeltechnische leidingen of elektrische bedrading schakelt u een bevoegde installateur in.

Bouw stevig en houd trillingen onder controle

Een buitenomkasting krijgt te maken met wind, regen en trillingen van de compressor. Controleer daarom waarop de kast rust en of muur, balkon of vloer de extra belasting aankan. Gebruik bevestigingsmiddelen die passen bij metselwerk, beton of hout en voorkom dat de kast tegen de unit of gevel kan slaan.

Rubberen trillingsdempers of geschikte anti-vibratievoorzieningen kunnen overdracht naar de gevel beperken, maar ze vervangen geen constructieve beoordeling. Laat kritieke bevestigingspunten controleren wanneer de ondergrond onzeker is, wanneer u in een gevel boort of wanneer de kast zwaar wordt.

Controleer bij een appartement ook de regels van de eigenaar, verhuurder of Vereniging van Eigenaars. Een bouwkundige of installatietechnische wijziging kan toestemming vereisen.

Plan onderhoud vóór u de kast dichtmaakt

De beste omkasting is niet alleen netjes, maar ook servicevriendelijk. Zorg dat filters eenvoudig kunnen worden verwijderd en dat een monteur bij aansluitingen, servicepanelen en condensafvoer kan komen. Verwijderbare panelen of inspectieluiken zijn meestal praktischer dan een permanent gesloten constructie.

Maak vooraf een schets van leidingen, kabels en afvoer. Zo voorkomt u dat u tijdens het monteren een leiding of kabel raakt. Noteer ook welke panelen verwijderd moeten worden voor onderhoud en bewaar de informatie bij de installatie.

Controleer de eisen van de fabrikant voor vrije ruimte en bereikbaarheid. Een aanpassing die deze eisen negeert, kan onderhoud bemoeilijken en gevolgen hebben voor service- of garantieafspraken. Laat het ontwerp bij twijfel beoordelen voordat u definitief afwerkt.

Praktisch stappenplan voor zelfbouw

1. Noteer merk, model en afmetingen van de airco.
2. Controleer de voorgeschreven vrije ruimte en bepaal de aanzuig- en uitblaasrichting.
3. Breng condensafvoer, leidingen, kabels en bevestigingspunten in kaart.
4. Maak een schaaltekening met ventilatieopeningen en verwijderbare servicepanelen.
5. Kies materiaal op basis van binnen- of buitengebruik, vocht en gewicht.
6. Bouw eerst een proef- of losse passtukconstructie en controleer de bereikbaarheid.
7. Monteer stevig zonder koelmiddelleidingen of elektra aan te passen.
8. Test na montage luchtstroom, condensafvoer, geluid en trillingen.
9. Laat twijfelpunten over elektra, koeltechniek, draagkracht of geveldoorvoer controleren.

Wanneer is zelf doen verstandig?

Zelf doen past vooral bij het opmeten, ontwerpen, zagen, afwerken en monteren van een niet-kritieke bekleding. Stop en vraag deskundig advies wanneer u de airco moet verplaatsen, leidingen wilt aanpassen, een elektrische aansluiting moet wijzigen of een dragende gevelconstructie raakt.

Veel problemen ontstaan door te weinig ventilatie, een slecht bereikbare filter, ongeschikte buitenmaterialen of een condensafvoer die niet meer gecontroleerd kan worden. Maak uiterlijk nooit belangrijker dan de technische functie van de installatie.