1. Controleer eerst radiator, aansluiting en leidingwerk

Begin met het controleren van de radiator, de hartmaten en de beschikbare leidingaansluitingen. Radiatoren kunnen een zijaansluiting, onderaansluiting of middenaansluiting hebben. De aansluitwijze bepaalt welke koppelingen, kranen en leidingen nodig zijn. Controleer daarom de montage- en aansluitinstructies van het specifieke model voordat u materiaal aanschaft.

Voor leidingwerk worden onder meer koper, staal en meerlagenbuizen gebruikt. Kies koppelingen die bij het materiaal en de diameter passen en volg de voorschriften van de fabrikant. Bij combinaties van verschillende metalen kunnen passende overgangskoppelingen nodig zijn om problemen door materiaalcontact te beperken. Leidingen die door onverwarmde ruimten lopen, kunnen worden geïsoleerd om warmteverlies te beperken.

Een thermostatische radiatorkraan regelt de temperatuur in de ruimte. Aan de retourzijde zit doorgaans een afsluit- of inregelventiel. Houd ook het ontluchtingsventiel bereikbaar. Gebruik geen onderdelen alleen omdat ze uiterlijk passen; schroefdraad, maatvoering en afdichting moeten overeenkomen.

2. Monteer de radiator stevig en waterpas

Markeer de bevestigingspunten nadat u de gewenste positie heeft gecontroleerd. De muur moet het gewicht van de radiator kunnen dragen, ook wanneer deze met water is gevuld. Bij een zware radiator of een kwetsbare wand is extra controle van de draagkracht nodig.

Monteer de beugels waterpas en houd de afstanden aan die de fabrikant voorschrijft. Als algemene richtlijn wordt vaak een afstand van ongeveer 10 tot 12 centimeter tot de vloer en 3 tot 5 centimeter tot de muur genoemd, maar het model en de gewenste luchtcirculatie zijn bepalend. Plaats de radiator niet zo dat kranen of het ontluchtingsventiel later moeilijk bereikbaar zijn.

Sluit de leidingen aan zonder spanning op de radiator of koppelingen. Draai verbindingen niet onnodig hard aan: te veel kracht kan schroefdraad, wartels of afdichtingen beschadigen. Gebruik alleen afdichtmateriaal dat geschikt is voor de betreffende verbinding en pas het toe volgens de instructies.

3. Vul, test en ontlucht zorgvuldig

Na de montage moet het systeem rustig worden gevuld volgens de instructies van de ketel of warmtepomp. Voor een koud systeem wordt vaak een druk tussen 1 en 2 bar aangehouden, maar de juiste waarde verschilt per installatie. Kijk daarom altijd naar de handleiding en de manometer van uw systeem.

Controleer tijdens het vullen alle nieuwe verbindingen. Let op druppels, vochtsporen en drukverlies. Een druktest en controle op nominale werkdruk horen bij een zorgvuldige oplevering; bij nieuw leidingwerk kan doorspoelen nodig zijn om vuil of deeltjes uit het systeem te verwijderen.

Ontlucht vervolgens de radiatoren. Open het ontluchtingsventiel voorzichtig en sluit het zodra er een gelijkmatige waterstraal zonder lucht komt. Begin bij voorkeur bij de laagste punten en werk naar boven. Controleer daarna opnieuw de systeemdruk, want door ontluchten kan die dalen. Vul alleen bij tot de waarde die voor uw installatie is voorgeschreven.

Blijft de druk sterk schommelen of moet u regelmatig bijvullen, laat dan een specialist het expansievat, de installatie en mogelijke lekkages controleren.

4. Regel de warmteverdeling hydraulisch in

Hydraulisch inregelen betekent dat de doorstroming per radiator wordt afgestemd op de warmtevraag van de ruimte. Zonder deze afstelling kan één radiator zeer snel warm worden terwijl een andere nauwelijks warmte krijgt. Het gevolg kan een ongelijk comfort en onnodig energiegebruik zijn.

De basis bestaat uit het juist instellen van de retour- of inregelventielen. Daarbij wordt gekeken naar de positie van de radiator in het systeem, de warmtebehoefte en het temperatuurverschil tussen aanvoer en retour. Bij moderne thermostatische kranen kunnen voorinstellingen worden gebruikt, maar de juiste waarde hangt af van het type ventiel en de installatie.

Een eenvoudige controle is het vergelijken van de warmteverdeling en de opwarmtijd van verschillende radiatoren. Voor nauwkeurige inregeling zijn meetgegevens en geschikt meetgereedschap nodig. Noteer de instellingen per radiator, zodat later onderhoud of een wijziging in de installatie eenvoudiger wordt.

5. Extra aandacht bij een warmtepomp

Een bestaande radiator kan soms met een warmtepomp worden gebruikt, maar de warmteafgifte is niet vanzelfsprekend gelijk aan die bij een traditionele cv-ketel. Warmtepompen werken vaak met een lagere aanvoertemperatuur. Een kleine radiator kan daardoor te weinig vermogen leveren, ook als de aansluiting technisch correct is.

Laat vóór de aanpassing beoordelen hoeveel warmte iedere ruimte nodig heeft en of de bestaande radiatoren dat bij de beschikbare watertemperatuur kunnen leveren. Mogelijk zijn grotere radiatoren, radiatoren met meer oppervlak of convectoren nodig. Ook leidingdiameters, pompinstellingen en de hydraulische balans verdienen aandacht, omdat een lagetemperatuursysteem andere volumestromen kan vragen.

Wanneer schakelt u een specialist in?

Schakel een bevoegde installateur in bij nieuwe of ingewikkelde leidingroutes, een combinatie met een cv-ketel of warmtepomp, terugkerende drukproblemen, onbekend leidingmateriaal of een radiator die zwaar aan de wand wordt bevestigd. Werkzaamheden aan elektrische voeding, regeltechniek, ketelcomponenten of warmtepompcomponenten horen eveneens bij een daarvoor gekwalificeerde specialist.

Ekaa Duurzaam biedt een vrijblijvend advies- en offerteformulier voor situaties waarin u wilt laten beoordelen wat nodig is. Geef daarbij zo veel mogelijk informatie over het type radiator, de bestaande warmtebron, de aansluitwijze en eventuele klachten. Zo kan eerst worden vastgesteld welke technische controles nodig zijn.