Wanneer is een radiator afhalen zinvol?

Het afhalen van een radiator is logisch wanneer u achter de radiator moet werken of wanneer het toestel wordt vervangen. Dat komt vaak voor bij het leggen of schuren van een vloer, het schilderen van een muur, het aanpassen van leidingen of het plaatsen van een ander type radiator, zoals een verticale radiator.

Ook bij een overstap naar een warmtepomp kan het nodig zijn radiatoren opnieuw te beoordelen. Een warmtepomp werkt doorgaans met lagere aanvoertemperaturen dan een traditionele cv-installatie. Het afhalen zelf lost dat verschil niet op, maar kan wel onderdeel zijn van een bredere controle van de afgifte en doorstroming per ruimte.

Bepaal eerst of u één radiator of meerdere radiatoren wilt verwijderen. Hoe meer toestellen en leidingen bij de ingreep betrokken zijn, hoe groter de kans dat de installatie gedeeltelijk of volledig moet worden afgetapt.

Controleer dit voordat u begint

Zet de cv-ketel uit en wacht tot het verwarmingswater is afgekoeld. Noteer vooraf de druk op de installatie en maak foto’s van de aansluitingen. Controleer vervolgens:

• of de thermostaatkraan en retour- of voetventiel afzonderlijk kunnen worden dichtgezet;
• waar het aftappunt en vulpunt van de installatie zitten;
• of het ontluchtingsventiel gangbaar is en geen duidelijke corrosie vertoont;
• of de wartels, koppelingen en leidingen geen roest, beschadiging of sporen van lekkage tonen;
• of er vloerverwarming of een andere installatie op hetzelfde circuit is aangesloten;
• welke doppen, pluggen of andere passende afsluitingen u nodig hebt.

Bescherm de vloer en zet een ruime opvangbak klaar. Een radiator kan ook na het sluiten van de afsluiters nog water bevatten. Bij oude installaties kan een afsluiter vastzitten of niet volledig sluiten. Forceer zo’n onderdeel niet: een lekkende koppeling kan extra waterschade veroorzaken.

Radiator veilig afkoppelen

Sluit beide radiatorafsluiters voordat u een koppeling losmaakt. Open daarna voorzichtig het ontluchtingsventiel om eventuele restdruk te laten ontsnappen. Houd doeken en een emmer onder de aansluitingen en draai de wartelmoeren langzaam los met passend gereedschap.

Ondersteun de leidingen tijdens het losmaken, zodat er geen spanning op de koppelingen komt. Vang het resterende water op en til de radiator met twee personen van de beugels als het toestel zwaar is. Sluit open leidingen direct af met een passende, betrouwbare afdichting. Gebruik geen willekeurige dop die alleen ongeveer past; de aansluiting, diameter en het type schroefdraad moeten overeenkomen.

Wanneer de afsluiters niet goed werken, er veel water uit de leidingen komt of meerdere radiatoren worden verwijderd, moet de installatie mogelijk via een aftappunt worden leeggemaakt. Laat dit bij twijfel uitvoeren of controleren door een bevoegde installateur.

Gereedschap en materialen

Leg vooraf een radiatorsleutel of ontluchtingssleutel, passende steeksleutels, emmers, absorberende doeken, handschoenen en een opvangvoorziening klaar. Voor het aftappen kan een slang nodig zijn. Ook passende blinde doppen of tijdelijke pluggen zijn essentieel.

Bij terugplaatsing kunnen nieuwe pakkingen nodig zijn. Afdichtingsmateriaal moet geschikt zijn voor de betreffende verbinding; teflontape of schroefdraadpasta is niet voor iedere koppeling de juiste oplossing. Controleer daarom eerst welk type aansluiting u hebt. Voor het opnieuw ophangen kunnen een waterpas, geschikte muurbeugels en passend bevestigingsmateriaal nodig zijn.

Werk niet aan elektrische onderdelen van de cv-installatie en voer geen werkzaamheden aan koelmiddelen uit zonder de vereiste deskundigheid. Bij twijfel over de ketel, pomp, regeltechniek of leidingconstructie hoort een bevoegde specialist de situatie te beoordelen.

Wat doet u na het afhalen of terugplaatsen?

Start de cv-ketel pas opnieuw wanneer alle aansluitingen gesloten zijn, er geen zichtbare lekkage is en er geen vuil in het systeem terechtgekomen is. Als het systeem is afgetapt, vul het dan langzaam bij volgens de voorschriften van de installatie. Ontlucht de radiatoren en controleer daarna opnieuw de druk.

Let bij het opnieuw opstarten op druppels, natte koppelingen, vreemde geluiden en radiatoren die niet gelijkmatig warm worden. Controleer aansluitingen niet alleen direct, maar ook later nog eens op kleine lekkages. Een kruipplek kan pas na enige tijd zichtbaar worden.

Na het verwijderen van één of meer radiatoren verandert de weerstand in het circuit. Daardoor kan de warmteverdeling wijzigen. Worden sommige radiatoren minder warm, dan kan herinregelen nodig zijn. Bij een andere radiatorafmeting of een warmtepomp moet bovendien worden bekeken of de warmteafgifte nog past bij de warmtevraag van de ruimte.

Wanneer is professionele hulp verstandig?

Zelf afhalen is vooral geschikt wanneer de installatie overzichtelijk is, de afsluiters goed functioneren en u precies weet hoe u de leidingen veilig afsluit. Schakel een bevoegde specialist in bij verroeste of vastzittende koppelingen, meerdere radiatoren op één circuit, onbekende leidingen, vloerverwarming, terugkerende drukproblemen of twijfel over de cv-ketel.

Professionele controle is ook verstandig wanneer de radiator onderdeel is van een grotere renovatie of wanneer u tegelijk de verwarmingsinstallatie wilt aanpassen. Dan kan niet alleen naar het afkoppelen worden gekeken, maar ook naar doorstroming, regeling, radiatorcapaciteit en de correcte heringebruikname van het systeem.

Ekaa Duurzaam verwijst voor dit soort situaties naar het bestaande vrijblijvende advies- en offerteformulier. Daarmee kunt u uw situatie laten beoordelen voordat u de radiator losmaakt.