Wanneer is ontluchten zinvol?

Lucht in een radiator verzamelt zich meestal aan de bovenkant. Daardoor kan de radiator onderaan wel warm worden, terwijl het bovenste deel koud blijft. Ook een borrelend, sissend of kloppend geluid kan erop wijzen dat lucht de watercirculatie verstoort. Soms duurt het bovendien langer voordat een ruimte op temperatuur komt.

Ontluchten is vooral een logisch controlepunt na een periode waarin de verwarming weinig heeft gedraaid, na werkzaamheden waarbij water uit het systeem is gelaten of wanneer een radiator niet gelijkmatig warm wordt. Het is geen universele oplossing voor elk verwarmingsprobleem. Blijft een radiator na het ontluchten koud, controleer dan niet zelf onderdelen waarvoor technische kennis of gereedschap nodig is.

Benodigdheden en voorbereiding

Voor een eenvoudige ontluchting heb je meestal de volgende spullen nodig:

• een ontluchtingssleutel die op het ventiel past;
• een doek en een laag bakje om water op te vangen;
• eventueel een emmer wanneer je meerdere radiatoren controleert;
• de handleiding van de cv-ketel voor het controleren en eventueel bijvullen van de druk.

Schakel de ketel of verwarmingsinstallatie uit en wacht tot de radiatoren voldoende zijn afgekoeld. Ontluchten terwijl het systeem heet is vergroot het risico op brandwonden en morsen van warm cv-water. Draai een ventiel nooit met kracht open. Ventielen kunnen verschillen per radiator en installatie; herken je het type niet of zit het vast, schakel dan een specialist in.

Radiatoren ontluchten in zes stappen

1. Schakel de verwarming uit. Laat de radiatoren afkoelen voordat je begint.
2. Leg een doek en bakje klaar. Plaats die onder het ontluchtingsventiel om druppels op te vangen.
3. Open het ventiel langzaam. Draai met de sleutel voorzichtig tegen de klok in. Je hoort meestal eerst lucht ontsnappen.
4. Wacht op water. Zodra er geen lucht meer komt en er een gelijkmatige stroom water verschijnt, draai je het ventiel direct weer dicht.
5. Herhaal de controle. Werk alle radiatoren af en controleer na afloop of er geen water langs de ventielen lekt.
6. Controleer de cv-druk. Ontluchten kan de druk laten dalen. Vul alleen bij volgens de instructies van de fabrikant en laat twijfelgevallen beoordelen.

Er bestaat geen universele volgorde die voor iedere installatie geldt. Een vaste, systematische werkwijze voorkomt wel dat je radiatoren overslaat. Bij grotere of complexere systemen kan de installatieopbouw bepalend zijn voor de juiste aanpak.

Wat controleer je na het ontluchten?

Zet de verwarming weer aan en geef het systeem tijd om op temperatuur te komen. Controleer vervolgens of de radiatoren gelijkmatiger warm worden en of de eerdere geluiden zijn verdwenen. Kijk ook rond de ontluchtingsventielen naar vocht of druppels. Een ventiel dat blijft lekken, moet niet worden genegeerd.

Let daarnaast op de druk van de cv-installatie. Een beperkte drukdaling na ontluchten kan voorkomen, maar een druk die opnieuw of snel wegvalt vraagt om onderzoek. Ook terugkerende lucht kan een aanwijzing zijn dat er meer speelt dan een eenmalige luchtophoping. Laat een bevoegde installateur de oorzaak zoeken wanneer bijvullen vaak nodig is of wanneer je lekkage vermoedt.

Veelgemaakte fouten en grenzen van zelf doen

De meest voorkomende fouten zijn ontluchten bij een hete radiator, het ventiel te ver open draaien, het ventiel te vroeg sluiten en vergeten de druk of mogelijke lekkage te controleren. Gebruik geen geïmproviseerd gereedschap dat het ventiel kan beschadigen.

Bij koelmiddelen, elektrische onderdelen, werkzaamheden aan een warmtepomp, keteltechniek of aanpassingen aan leidingen en dak- of doorvoerwerk is deskundige hulp nodig. Radiatoren ontluchten zelf is een beperkte handeling; het maakt je niet bevoegd om andere onderdelen van een verwarmings- of klimaatsysteem te openen of aan te passen.

Wanneer het probleem ondanks ontluchten blijft bestaan, kan een specialist de waterdruk, circulatie, pomp, radiatorkranen en eventuele lekkages controleren. Zo voorkom je dat je een onderliggende storing blijft maskeren met steeds opnieuw ontluchten.