Waarom begint u bovenaan?

Lucht is lichter dan water en kan zich in radiatoren en hoge delen van leidingen verzamelen. Daardoor hoort u soms een borrelend of tikkend geluid en wordt een radiator niet overal gelijkmatig warm. Door eerst de hoogste radiatoren te ontluchten, verwijdert u de lucht op de plaatsen waar die zich waarschijnlijk heeft opgehoopt.

Wanneer u beneden begint en later alsnog boven ontlucht, kan het systeem opnieuw lucht verplaatsen. U bent dan mogelijk meerdere radiatoren opnieuw aan het controleren. Een vaste route van hoog naar laag maakt het bovendien eenvoudiger om bij te houden welke radiatoren al zijn behandeld.

Een koude radiator heeft echter niet automatisch lucht als oorzaak. Een gesloten radiatorknop, een vastzittend ventiel, een onjuiste waterverdeling, onvoldoende isolatie of een technisch probleem kan vergelijkbare klachten geven.

Veilig ontluchten in zes stappen

1. Schakel de cv-ketel uit. Laat de pomp stoppen en wacht tot de radiatoren lauwwarm zijn. Zo verkleint u het risico op hete waterspatten en brandwonden.
2. Controleer de systeemdruk. Kijk op de manometer of het display van de installatie. De juiste druk verschilt per systeem; gebruik de waarde uit de handleiding of het advies van de installateur.
3. Zet een doek en opvangbak klaar. Het eerste water kan verkleurd zijn en een kleine hoeveelheid vocht kan uit het ventiel komen.
4. Open de radiatorknop. Zorg dat de thermostatische knop niet volledig dicht staat, tenzij de installatiehandleiding iets anders voorschrijft.
5. Draai het ontluchtingsventiel langzaam open. Gebruik een passende ontluchtingssleutel of geschikt gereedschap. Een sissend geluid wijst erop dat lucht ontsnapt. Draai het ventiel weer dicht zodra er een gelijkmatige waterstroom zonder duidelijk gesis komt.
6. Herhaal de controle van boven naar beneden. Start de installatie volgens de handleiding opnieuw en controleer daarna opnieuw de druk en de warmteverdeling.

Draai een ventiel niet met een tang of met kracht los. Beschadigt het ventiel, lekt het na sluiten of lukt openen niet? Stop dan en laat het door een specialist beoordelen.

De juiste aanpak bij meerdere verdiepingen

In een eengezinswoning is de route meestal overzichtelijk: begin op de bovenste verdieping en werk per verdieping naar beneden. Controleer na afloop of de radiatoren gelijkmatiger warm worden en of borrelende geluiden zijn verdwenen.

Heeft de woning geen radiator op de hoogste verdieping, begin dan bij de hoogste radiator of het hoogste zichtbare deel van de betreffende groep. In appartementen kan de situatie anders zijn, vooral wanneer meerdere woningen op een collectieve installatie zijn aangesloten. Ontluchten in één appartement kan dan niet altijd het hele systeem oplossen.

Bij een collectieve of gedeelde installatie moet u niet zelf afsluiters van andere woningen bedienen. Vraag bij twijfel de beheerder of centrale installateur welke delen u mag ontluchten en welke procedure geldt.

Meerdere groepen, verdelers en vloerverwarming

Bij een installatie met meerdere groepen of verdelers is het belangrijk om niet alle onderdelen als één circuit te behandelen. Ontlucht en controleer iedere groep afzonderlijk volgens de aanwijzingen die bij de installatie horen. Noteer welke radiator of groep u heeft gecontroleerd.

Verdelers, inregelafsluiters en balansafsluiters bepalen mede hoe het water door het systeem stroomt. Verander deze instellingen niet willekeurig. Een radiator die na ontluchten koud blijft, kan door een verkeerde waterverdeling worden beïnvloed in plaats van door lucht.

Bij vloerverwarming, een combinatie van radiatoren en vloerverwarming of een installatie met een aparte pomp kan de ontluchtingsprocedure afwijken. Raadpleeg de handleiding en schakel een bevoegde specialist in wanneer u aan pomp-, ketel- of verdeleronderdelen moet werken.

Druk bijvullen: wanneer is dat nodig?

Na het ontluchten kan de druk iets veranderen, omdat lucht uit het systeem is verdwenen. Controleer daarom de druk wanneer de installatie is afgekoeld. Vul alleen bij als de druk onder de voorgeschreven waarde komt en u weet welke bijvulprocedure voor uw systeem geldt.

Gebruik de handleiding van de cv-ketel of het advies van de installateur voor de juiste druk. Een algemene drukwaarde is niet voor iedere woning of installatie geschikt. Ontlucht u vaak en moet u daarna steeds opnieuw bijvullen, dan is dat geen normale onderhoudshandeling om eindeloos te herhalen.

Aanhoudend drukverlies kan samenhangen met lekkage, een probleem met het expansievat, een veiligheidsventiel of een andere storing. Laat dit onderzoeken voordat u het systeem herhaaldelijk bijvult.

Wanneer is professionele hulp verstandig?

Neem contact op met een bevoegde installateur wanneer een radiator na ontluchten koud blijft, het ventiel blijft lekken, de druk snel daalt of u roest, vocht of corrosie ziet. Laat ook complexe installaties met meerdere groepen, collectieve systemen, afzonderlijke pompen of verdelers beoordelen als u niet zeker weet welke afsluiters en ventielen u mag bedienen.

Werk niet zelf aan gasvoerende delen, elektrische aansluitingen, de cv-ketel of pompbesturing. Voor zulke werkzaamheden is passende vakkennis en bevoegdheid nodig. Een specialist kan daarnaast controleren of de klacht werkelijk door lucht komt of door een ventiel, pomp, expansievat, lekkage of onjuiste inregeling.