De functie bepaalt het ontwerp

Een buitenunit bevat onder andere een compressor, ventilator en warmtewisselaar. De koelkringloop verplaatst warmte met behulp van een koudemiddel. Bij koelen neemt de binnenunit warmte op en geeft de buitenunit die buiten af. Bij verwarmen wordt de richting van de warmteoverdracht omgekeerd, zodat de binnenunit warmte kan afgeven.

Een eenvoudige airco-installatie bestaat vaak uit een binnenunit en een buitenunit die met koelmiddelleidingen en elektra met elkaar zijn verbonden. De installatie is bedoeld voor één ruimte of meerdere afzonderlijke binnenunits. Een warmtepomp kan eveneens met lucht-luchttechniek werken, maar kan ook warmte overdragen aan water voor radiatoren, vloerverwarming of een ander afgiftesysteem. In dat geval zijn aanvullende componenten nodig, zoals een hydraulische module of regeling.

De term warmtepomp zegt dus niet automatisch hoe het systeem is opgebouwd. Vraag bij een offerte altijd welk type warmtepomp wordt bedoeld: lucht-lucht, lucht-water of een andere configuratie.

Werking bij koelen en verwarmen

Bij koelen werkt de buitenunit als het deel van de installatie waar de opgenomen warmte wordt afgegeven. De compressor brengt het koudemiddel op druk en de warmtewisselaar draagt de warmte over aan de buitenlucht.

Bij verwarmen haalt een warmtepomp warmte uit de buitenlucht, ook wanneer het buiten fris is. De regeling, compressor en warmtewisselaars moeten daarvoor geschikt zijn. Bij lage temperaturen kan rijp ontstaan op de buitenunit. Daarom beschikken warmtepompsystemen over een ontdooicyclus, waarbij tijdelijk warmte wordt gebruikt om ijsvorming te verwijderen. Tijdens zo’n cyclus kan de verwarmingsafgifte kort veranderen.

Een airco die ook kan verwarmen, gebruikt eveneens een omkeerbare koelkringloop. Dat betekent niet automatisch dat ieder model geschikt is als volledige hoofdverwarming. Controleer daarvoor het opgegeven verwarmingsvermogen bij lage buitentemperaturen, het geluidsniveau, de regeling en de manier waarop de warmte door de woning wordt verspreid.

Formaat, geluid en plaatsing

Een buitenunit is niet per definitie groter omdat het een warmtepomp is. Het formaat hangt af van het vermogen, het ontwerp van de fabrikant, de ventilator, de compressor en de gewenste bedrijfscondities. Een systeem dat ook bij koud weer moet verwarmen, kan wel grotere warmtewisselaars of een ruimere luchtstroom nodig hebben.

Geluid ontstaat vooral door de compressor, ventilator en trillingen naar de ondergrond of gevel. Het ervaren geluidsniveau wordt daarom niet alleen door het model bepaald. De gekozen stand, de afstand tot ramen, de plaats van reflecterende wanden en de bevestiging spelen mee. Een antivibratie-oplossing kan contactgeluid beperken, maar neemt niet ieder geluid weg.

De buitenunit heeft vrije luchttoevoer en -afvoer nodig. Bij een warmtepomp moet bovendien rekening worden gehouden met water dat tijdens bedrijf of ontdooien kan ontstaan. Dat water mag niet op een onveilige plek bevriezen of langs een gevel lopen. Laat de installateur ook controleren of de gekozen plek bereikbaar is voor onderhoud en of lokale regels of toestemming van een verhuurder, vereniging van eigenaars of gemeente van toepassing zijn.

Vermogen en rendement vergelijken

Bij airconditioning wordt vaak gekeken naar koelvermogen en naar het rendement onder opgegeven testcondities. Bij warmtepompen spelen verwarmingsvermogen en seizoensrendement een belangrijke rol. Begrippen als COP en SCOP zijn alleen zinvol wanneer duidelijk is onder welke omstandigheden ze zijn gemeten.

Het rendement van de buitenunit staat niet los van de rest van de installatie. Bij een lucht-waterwarmtepomp beïnvloeden onder meer de gewenste watertemperatuur, het afgiftesysteem en de isolatie het energiegebruik. Bij een lucht-luchtinstallatie bepalen de indeling van de woning, openstaande deuren en de plaats van de binnenunits hoeveel ruimtes daadwerkelijk worden verwarmd.

Een te kleine unit kan op koude of warme piekmomenten tekortschieten. Een te grote unit is evenmin automatisch beter: de regeling kan dan minder passend werken en het comfort of verbruik kan tegenvallen. Een goede berekening gebruikt daarom de gebouwkenmerken en het beoogde gebruik, niet alleen het vloeroppervlak.

Aansluitingen, installatie en onderhoud

Bij een split-airco lopen koelmiddelleidingen tussen de binnen- en buitenunit. Daarnaast zijn elektra, condensafvoer en een veilige bevestiging nodig. Bij een lucht-waterwarmtepomp komen daar waterzijdige leidingen, een geschikte regeling en soms een voorraadvat, buffervat of elektrische bijverwarming bij. Welke onderdelen nodig zijn, hangt af van het gekozen systeem.

Werkzaamheden aan koudemiddelcircuits horen te worden uitgevoerd door een daarvoor bevoegde professional. Ook de elektrische aansluiting en aanpassingen aan dak, gevel of draagconstructie vragen specialistische beoordeling wanneer daar risico’s aan zitten. Een installateur controleert daarnaast of de leidinglengte, afwerking, afvoer en beveiligingen bij het systeem passen.

Onderhoud bestaat bij beide systemen uit het schoonmaken van filters en warmtewisselaars en het controleren van ventilator, leidingen, aansluitingen en regeling. Bij warmtepompen verdient ook de ontdooifunctie aandacht. Een gebruiker kan filters reinigen volgens de handleiding, maar storingen, lekkage, afwijkende geluiden of werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit moeten door een specialist worden onderzocht.

Welke keuze past bij jouw woning?

Kies een airco-oplossing wanneer je vooral één of meer ruimtes gericht wilt koelen en eventueel aanvullend wilt verwarmen. Let dan op de plaats van de binnenunits, de luchtverdeling en de vraag of verwarmen slechts incidenteel of juist dagelijks nodig is.

Een warmtepomp ligt meer voor de hand wanneer verwarming met buitenlucht een centrale rol krijgt. Bij een goed geïsoleerde woning met een geschikt afgiftesysteem kan dat een passende route zijn. In een woning met een hoge warmtevraag, beperkte isolatie of radiatoren die hoge watertemperaturen nodig hebben, is eerst een technische beoordeling nodig. Een hybride systeem kan in sommige situaties worden onderzocht, maar de geschiktheid hangt af van de woning en de bestaande installatie.

Vergelijk daarom niet alleen de kast aan de gevel. Vraag naar het type systeem, het vermogen bij relevante buitentemperaturen, de geluidsgegevens, de condenswaterafvoer, de benodigde aansluitingen en het onderhoud. Zo vergelijk je oplossingen op werking in jouw woning in plaats van alleen op merk of uiterlijk.