Koelvermogen is iets anders dan elektrisch vermogen

Bij airconditioning worden twee soorten vermogen vaak door elkaar gehaald. Het koelvermogen geeft aan hoeveel warmte de airco uit een ruimte kan afvoeren. Het elektrisch vermogen geeft aan hoeveel elektriciteit het systeem daarvoor nodig heeft. Een airco kan dus 2,5 kW koelvermogen leveren en daarbij bijvoorbeeld 0,8 kW elektriciteit gebruiken.

Een deel van het verschil wordt weergegeven door de efficiëntie. Voor koelen zijn EER en SEER relevante waarden. EER is een verhouding onder bepaalde testomstandigheden, terwijl SEER een seizoensgebonden indicatie geeft. Voor verwarmen zijn COP en SCOP gebruikelijke kengetallen. Deze waarden helpen bij het vergelijken van systemen, maar zijn geen exacte voorspelling van het verbruik in iedere woning.

Inverter-airco’s passen hun compressorvermogen aan de warmtevraag aan. Daardoor draaien ze vaak langere tijd op een lager vermogen, in plaats van steeds volledig aan en uit te schakelen. Dat kan gunstig zijn voor comfort en verbruik, maar het resultaat blijft afhankelijk van de dimensionering en het gebruik.

Zo bereken je het dagelijkse en jaarlijkse verbruik

Gebruik voor een eerste schatting het gemiddelde opgenomen vermogen. Stel dat een airco gemiddeld 0,8 kW vraagt en zes uur per dag actief is. De berekening is dan:

0,8 kW × 6 uur = 4,8 kWh per dag

Wie dit gedurende dertig dagen onder vergelijkbare omstandigheden doet, komt uit op ongeveer 144 kWh. Dat is alleen een rekenvoorbeeld. In werkelijkheid varieert het verbruik per dag, omdat een inverter niet voortdurend op hetzelfde vermogen draait en omdat de warmtelast verandert.

Voor een seizoensinschatting kun je het verwachte koel- of verwarmingsgebruik combineren met de SEER- of SCOP-waarde. Controleer daarbij of de waarde betrekking heeft op het volledige systeem en of de gekozen capaciteit past bij de ruimte. Het maximale elektrische vermogen op het typeplaatje is vooral van belang voor de elektrische installatie; het zegt niet hoeveel de airco tijdens normaal gebruik continu verbruikt.

Welke factoren maken het verbruik hoger of lager?

De belangrijkste factor is de warmtelast van de ruimte. Grote ramen op het zuiden, weinig zonwering, een plat dak en veel interne warmte van apparatuur of personen vragen meer koelvermogen. Goede isolatie en gesloten zonwering beperken juist de hoeveelheid warmte die de airco moet afvoeren.

Ook de instelling maakt verschil. Een zeer lage temperatuurinstelling bij warm weer vergroot het temperatuurverschil en kan het verbruik verhogen. Een gematigde instelling en een constante werking op laag vermogen zijn vaak logischer dan steeds grote temperatuurverschillen proberen te overbruggen. De ventilatorsnelheid heeft invloed op het totale verbruik, maar het grootste aandeel komt meestal van de compressor.

Bij een multi-split systeem kan het totale verbruik oplopen wanneer meerdere binnenunits tegelijk veel capaciteit vragen. De buitenunit verdeelt het beschikbare vermogen dan over de aangesloten ruimtes. Ontvochtigen kan eveneens energie gebruiken; de exacte invloed hangt af van de gekozen modus en de omstandigheden.

Een te grote of te kleine installatie kan ongunstig uitpakken. Een te grote unit kan vaker schakelen, terwijl een te kleine unit langer op hoge belasting draait. Een deskundige capaciteitsberekening is daarom belangrijk.

Het echte verbruik meten in plaats van schatten

Een meting geeft een beter beeld dan alleen het nominale vermogen. Bij een mobiele airco of een losse stekkerunit kan een geschikte energiemeter tussen het stopcontact en het apparaat worden geplaatst. Controleer vooraf of de meter geschikt is voor het vermogen van het apparaat.

Bij een vaste split-airco is de voeding meestal rechtstreeks aangesloten. Meten aan de elektrische installatie vereist kennis van veilig werken aan elektra. Laat een bevoegde specialist hiervoor een geschikte meting uitvoeren, bijvoorbeeld met meetapparatuur op de voedingskabel van de buitenunit.

Je kunt ook de slimme meter of energiemonitor gebruiken, maar daarmee is het verbruik van de airco niet altijd afzonderlijk zichtbaar. Noteer bij een meetperiode de buitentemperatuur, ingestelde temperatuur, gebruiksduur en gekozen modus. Zo kun je een verbruikspiek beter verklaren en instellingen eerlijker vergelijken.

Stroomverbruik verlagen zonder onnodig comfortverlies

• Kies een passende capaciteit. Laat de benodigde capaciteit bepalen op basis van ruimte, isolatie, glasoppervlak en zonbelasting.
• Stel de temperatuur gematigd in. Een klein verschil met de buitentemperatuur vraagt doorgaans minder van het systeem dan extreem koelen.
• Gebruik timers of een nachtmodus. Zo draait de airco niet langer dan nodig is.
• Beperk zoninstraling. Buiten- of binnenzonwering kan de warmtelast verminderen voordat de airco hoeft te koelen.
• Houd filters schoon. Vervuilde filters beperken de luchtstroom. Reinig ze volgens de handleiding en laat de buitenunit vrij van bladeren en vuil.
• Laat onderhoud uitvoeren wanneer dat nodig is. Bij koelmiddelen, elektrische aansluitingen, lekkages of werkzaamheden aan de buitenunit is een bevoegde airco-specialist nodig.

Een airco kan ook verwarmen. Of dat in jouw situatie gunstiger is dan een cv-ketel, elektrische kachel of warmtepomp hangt af van de warmtebehoefte, het systeemrendement, de buitentemperatuur en de totale installatie. Vergelijk daarom het gemeten elektriciteitsverbruik en de geleverde warmte, niet alleen één los kengetal.