Rendement maakt het verschil

Bij verwarmen wordt het rendement meestal uitgedrukt met COP en SCOP. COP geeft aan hoeveel warmte een systeem levert per gebruikte kilowattuur elektriciteit onder bepaalde omstandigheden. SCOP is een seizoenswaarde en geeft daardoor een bruikbaarder beeld van het rendement gedurende een heel stookseizoen.

Voor koelen worden EER en SEER gebruikt. Ook hierbij geldt dat SEER rekening houdt met verschillende belastingen en omstandigheden over een seizoen. Een systeem kan dus op papier een gunstige waarde hebben, terwijl het werkelijke verbruik afwijkt door temperatuur, gebruik en gebouwkenmerken.

Een eenvoudige vergelijking helpt: bij een warmtevraag van 5 kW en een COP van 3 is ongeveer 1,67 kW elektrisch vermogen nodig. Bij een koelvraag van 5 kW en een EER van 3,5 is dat ongeveer 1,43 kW. Dit is slechts een rekenvoorbeeld; COP en EER veranderen in de praktijk voortdurend.

Waarom verwarmen bij kou meer elektriciteit vraagt

Een airco die verwarmt, gebruikt buitenlucht als bron van warmte. Hoe kouder die buitenlucht is, hoe harder de compressor moet werken om voldoende warmte naar binnen te brengen. Daardoor daalt het rendement en stijgt het elektriciteitsverbruik per geleverde kilowatt warmte.

Tijdens vorst kan de buitenunit bovendien tijdelijk moeten ontdooien. Een ontdooicyclus onderbreekt het verwarmingsbedrijf en vraagt extra energie. Sommige systemen gebruiken bij ongunstige omstandigheden elektrische bijverwarming. Of dat gebeurt, hangt af van het systeem, de regeling en de installatieconfiguratie.

Koelen gebeurt meestal bij een kleiner temperatuurverschil tussen binnen en buiten. Daardoor kan het rendement tijdens veel zomerse omstandigheden relatief stabiel blijven. Bij zeer hoge buitentemperaturen of een sterk opgewarmde ruimte kan ook koelen echter duidelijk meer stroom vragen.

De warmtevraag en koelvraag zijn niet gelijk

Een eerlijke vergelijking moet verder gaan dan het vermogen van de airco. In de winter kan een ruimte gedurende veel uren warmte verliezen via dak, gevel, ramen en ventilatie. In de zomer ontstaat de koelvraag vooral door zoninstraling, apparaten, mensen en warme buitenlucht. De duur en intensiteit van beide belastingen verschillen per woning en gebruikspatroon.

Isolatie en kierdichting beperken zowel warmteverlies als ongewenste opwarming. Zonwering en nachtventilatie kunnen vooral de koelvraag verminderen. Ook de ligging van ramen, de oriëntatie van de ruimte en de gewenste binnentemperatuur hebben invloed.

Een slecht geïsoleerde ruimte kan daardoor ondanks een efficiënt apparaat veel elektriciteit gebruiken. Een goed geïsoleerde ruimte met een lagere warmtevraag kan juist relatief zuinig worden verwarmd, ook wanneer de buitentemperatuur tijdelijk daalt.

Instellingen en gebruik beïnvloeden het verbruik

Een inverter-airco past het vermogen aan de actuele vraag aan. Rustig en langdurig moduleren is vaak gunstiger dan steeds kort in- en uitschakelen. Een te grote unit kan sneller de gewenste temperatuur bereiken, maar kan bij geringe belasting vaker gaan pendelen. De juiste dimensionering blijft daarom belangrijk.

Ook de thermostaatinstelling telt mee. Een hogere temperatuur bij verwarmen vergroot doorgaans de warmtevraag. Bij koelen zorgt een zeer lage instelling juist voor extra koelwerk. Een gematigde instelling en een stabiele regeling kunnen het verbruik beperken zonder dat comfort volledig verloren gaat.

Reinig filters volgens de voorschriften en houd de luchtstroom vrij. Vervuiling kan de werking van binnen- en buitenunit hinderen. Bij storingen aan het koelcircuit, werkzaamheden aan elektrische aansluitingen of ingrepen aan dak en constructie is een bevoegde specialist nodig.

Zo vergelijkt u uw eigen situatie

Wilt u bepalen wat bij u meer stroom kost, verzamel dan eerst de relevante gegevens:

• het merk en model van de airco;
• de SCOP- en SEER-waarden uit de technische documentatie;
• de gewenste binnen temperaturen in zomer en winter;
• het aantal uren dat de installatie draait;
• de isolatie, kierdichting en zonbelasting van de ruimte;
• eventuele elektrische bijverwarming;
• het gemeten elektriciteitsverbruik per periode.

De formule is eenvoudig: benodigde warmte of koeling gedeeld door het rendement geeft een indicatie van het elektrische vermogen. Voor een betrouwbare seizoensinschatting zijn meerdere meetmomenten nodig, omdat het rendement afhankelijk is van het weer en de belasting.

Een installateur kan daarnaast controleren of de capaciteit, luchtverdeling, regeling en installatie-instellingen bij de ruimte passen. Vraag daarbij om een berekening die uitgaat van uw gebouw en gebruik, niet alleen van een algemene brochurewaarde.