Waarom de afstand tussen de units belangrijk is

De binnenunit en buitenunit zijn met elkaar verbonden door koelmiddelleidingen. Naarmate deze leidingen langer worden, neemt de drukval toe. Daardoor kan het systeem minder efficiënt werken en kan de compressor zwaarder worden belast. In de praktijk kan een te lang of onjuist ontworpen traject leiden tot een langere tijd om een ruimte te koelen of verwarmen en mogelijk tot een hoger energieverbruik.

Het hoogteverschil telt afzonderlijk mee. Een buitenunit die veel hoger of lager staat dan de binnenunit stelt andere eisen aan de terugvoer van olie en koelmiddel. Fabrikanten geven daarom naast een maximale leidinglengte meestal ook een maximale hoogte tussen beide units op. Die waarden mogen niet los van elkaar worden bekeken: een traject dat binnen de totale meters blijft, kan alsnog ongeschikt zijn door het hoogteverschil of de combinatie van meerdere bochten.

Maximale leidinglengte verschilt per model

Er bestaat geen universele maximale afstand voor iedere split-airco. Basis- en middenklassemodellen hebben vaak een toegestane leidinglengte van ongeveer 15 tot 20 meter. Bij bepaalde uitgebreidere residentiële modellen ligt de grens vaker rond 20 tot 30 meter, afhankelijk van de serie en de installatievoorwaarden. Voor multi-split systemen en grotere warmtepompsystemen kunnen andere grenzen gelden.

De handleiding van de fabrikant is leidend. Daarin staan onder meer de maximale totale leidinglengte, het toegestane hoogteverschil, de voorgeschreven leidingdiameters en de hoeveelheid koelmiddel die eventueel per extra meter moet worden toegevoegd. Een installateur moet deze gegevens controleren voor het specifieke binnen- en buitenunitpaar. Een merknaam alleen zegt onvoldoende over de toegestane afstand.

De totale route is belangrijker dan de rechte afstand

Bij het opnemen van de maat moet de volledige route worden gevolgd. Meet dus niet alleen van gevel tot binnenunit, maar neem ook verticale stukken, horizontale delen, muurdoorvoeren en lussen mee. Bochten vergroten de weerstand en maken de montage gevoeliger voor knikken, lekkages en fouten in de leidingvoering.

Een veelvoorkomend voorbeeld is een binnenunit op zolder met een buitenunit op de gevel of op de begane grond. De leiding kan dan langer worden dan op het eerste gezicht lijkt. Teken vooraf de route uit en noteer het geschatte totale aantal meters en het hoogteverschil. Bij twijfel kan een installateur een technisch ontwerp maken en beoordelen of een andere plaats van de buitenunit of een ander model verstandiger is.

Leidingdiameter, isolatie en koelmiddel

Een langere leidingroute vraagt om nauwkeurige materiaalkeuze. De fabrikant schrijft voor welke diameter bij het betreffende systeem hoort. Een afwijkende of te kleine leiding kan de capaciteit en werking nadelig beïnvloeden. Ook de isolatie van de leidingen moet doorlopend, voldoende dik en luchtdicht aangesloten zijn. Slechte isolatie vergroot warmte-uitwisseling met de omgeving en kan condensvorming veroorzaken.

Veel systemen worden geleverd met een hoeveelheid koelmiddel die geschikt is voor een bepaalde standaardlengte. Bij een langere route kan volgens de fabriekstabel extra koelmiddel nodig zijn. Dat is geen klus om op gevoel uit te voeren. Koelmiddelen mogen uitsluitend door een daarvoor bevoegde specialist worden gecontroleerd, teruggewonnen of bijgevuld. Ook een lektest en correcte registratie horen bij een zorgvuldige ingebruikname.

Waarom vacumeren en condensafvoer extra aandacht vragen

Voor ingebruikname moet het leidingcircuit volgens de voorschriften worden gevacumeerd. Daarmee worden vocht en niet-condenseerbare gassen uit het systeem verwijderd. Onvoldoende vacumeren kan op termijn bijdragen aan corrosie, storingen, geluid en verlies van rendement. Bij een lang traject is extra zorgvuldigheid belangrijk, omdat er meer leidingvolume en meer verbindingen aanwezig zijn.

De condensafvoer heeft een eigen route en mag niet worden vergeten bij het bepalen van de afstand. Een condensleiding moet waar mogelijk met constant afschot worden aangelegd. Als dat niet lukt, kan een condenspomp nodig zijn. Zonder goede afvoer kan water blijven staan, teruglopen of uiteindelijk vochtproblemen veroorzaken. Een airco kan de luchtvochtigheid verlagen, maar bestaande schimmel moet afzonderlijk worden onderzocht en verwijderd.

Wanneer is een lang traject verstandig?

Een langere afstand is niet automatisch een probleem. Het systeem kan goed functioneren als het gekozen model de lengte en het hoogteverschil toestaat en de installatie correct wordt uitgevoerd. Toch is de kortste technisch haalbare route vaak aantrekkelijk vanwege minder materiaal, minder verbindingen en minder potentiële onderhoudspunten.

Let ook op bereikbaarheid. Leidingen die volledig worden weggewerkt, zijn later lastiger te inspecteren of aan te passen. Plan daarom waar mogelijk logische servicepunten en houd rekening met toekomstig onderhoud. Bij een verbouwing is het bovendien verstandig om vooraf te bepalen of er later een extra binnenunit, een andere indeling of een gewijzigde leidingroute kan komen.

Controlepunten voor een offerte of installatie

• Noteer de totale leidinglengte, inclusief verticale delen, bochten en eventuele lussen.
• Meet het maximale hoogteverschil tussen binnen- en buitenunit.
• Laat controleren of het gekozen model deze combinatie van lengte en hoogteverschil toestaat.
• Vraag welke leidingdiameters, isolatiediktes en koelmiddelhoeveelheden volgens de fabrikant nodig zijn.
• Bespreek de route van de condensafvoer en de eventuele noodzaak van een condenspomp.
• Laat koelmiddelwerk, lektesten en ingebruikname uitvoeren door een bevoegde specialist.