Waarom verliest een oude airco koelmiddel?

Koelmiddel hoort in een gesloten circuit te blijven. Een dalend niveau wijst daarom meestal op lekkage of schade. Mogelijke oorzaken zijn slijtage aan servicekleppen, corrosie aan de buitenunit, beschadigde leidingbanen, trillingen, onjuiste montage of kleine scheuren in soldeer- en lasverbindingen. Leidingen kunnen ook beschadigd raken door werkzaamheden aan hout, beton of de gevel.

Bijvullen herstelt de hoeveelheid koelmiddel, maar repareert geen lekkend onderdeel. Daardoor kan de airco na korte tijd opnieuw minder goed koelen. Een installatie met te weinig koelmiddel kan bovendien langer draaien en de compressor extra belasten. Komt er door een lek lucht of vocht in het circuit, dan kunnen ook corrosie, vervuiling of verstopping van een droger ontstaan.

De juiste volgorde is daarom: klacht beoordelen, installatie testen, lekkage lokaliseren, repareren en pas daarna de voorgeschreven hoeveelheid koelmiddel laden.

Wanneer kan bijvullen wél volstaan?

Bijvullen kan passend zijn wanneer uit controle blijkt dat het systeem luchtdicht is en de oorzaak van het lagere niveau bijvoorbeeld bij een eerdere onderhouds- of reparatiewerkzaamheid ligt. Ook moet de installatie verder technisch in orde zijn. Filters, warmtewisselaars, ventilatoren en luchtstromen beïnvloeden het comfort en rendement namelijk eveneens. Minder koelvermogen betekent dus niet automatisch dat er koelmiddel ontbreekt.

Professioneel bijvullen gebeurt op basis van de specificaties van de fabrikant. De monteur trekt het systeem indien nodig vacuüm, verwijdert vocht en niet-condenseerbare gassen en voegt het koelmiddel op gewicht toe. Daarna worden bedrijfsdrukken en temperaturen gecontroleerd. Metingen zoals onderkoeling en oververhitting helpen beoordelen of het systeem binnen de bedoelde waarden werkt.

Een exacte lading is belangrijk. Te weinig koelmiddel kan de werking verminderen, maar te veel koelmiddel kan eveneens te hoge drukken en compressorschade veroorzaken. “Even wat gas erbij” is daarom geen betrouwbare onderhoudsmethode.

Welk koelmiddel zit in een oude airco?

Het koelmiddel bepaalt welke onderhouds- of vervangingsopties mogelijk zijn. Oudere airco’s kunnen bijvoorbeeld R22 bevatten. Dat middel is vanwege milieueisen grotendeels uitgefaseerd, waardoor bijvullen vaak niet praktisch is. Andere oudere systemen werken met R410A. Nieuwere installaties gebruiken onder meer R32, maar het aanwezige middel mag nooit zonder controle worden vervangen of gemengd.

Controleer het koelmiddel op het typeplaatje van de binnen- of buitenunit. Staat de informatie niet duidelijk vermeld, laat dit dan vaststellen door een bevoegde monteur. Het verkeerde koelmiddel kan de installatie beschadigen of onbruikbaar maken. Bij een verouderd systeem kan een retrofitoplossing mogelijk zijn, maar de technische haalbaarheid hangt af van onder meer compressor, leidingwerk, componenten en beschikbare onderdelen.

Bijvullen, retrofitten of vervangen?

De keuze hangt niet alleen af van de kosten van één bijvulbeurt. Kijk ook naar de leeftijd van de airco, het koelmiddel, de staat van compressor en warmtewisselaars, de beschikbaarheid van onderdelen en het verwachte onderhoud. Een installatie met een terugkerende lekkage of een niet meer gangbaar koelmiddel vraagt vaak om een bredere oplossing.

Een bevoegde specialist kan de technische staat beoordelen en de opties naast elkaar zetten.

Veiligheid en regelgeving

Werkzaamheden aan koelmiddelen, koelcircuits en elektrische onderdelen horen bij een bevoegde specialist. Zelf bijvullen is niet veilig en kan leiden tot lekkage, milieuschade, verkeerde systeemdruk of schade aan de compressor. Laat ook dakdoorvoeren, leidingwerk en elektrische aansluitingen controleren wanneer daar werkzaamheden nodig zijn.

Vraag vóór een opdracht welke controles worden uitgevoerd, welk koelmiddel aanwezig is, of een lekkage wordt uitgesloten en welke vervolgstappen gelden als er een defect wordt gevonden. Zo voorkomt u dat een tijdelijke verbetering wordt verward met een structurele oplossing.