Wat betekenen COP en SCOP bij verwarmen?

De COP, oftewel Coefficient of Performance, geeft de verhouding weer tussen de warmte die een airco afgeeft en de elektriciteit die het systeem op dat moment gebruikt. Een COP van 3 betekent dat 1 kW elektriciteit onder de betreffende meetomstandigheden ongeveer 3 kW warmte oplevert. Het is geen vast rendement voor iedere situatie: temperatuur, instellingen en installatieomstandigheden beïnvloeden de uitkomst.

De SCOP is een seizoensgemiddelde. Die waarde is nuttiger wanneer u wilt inschatten hoe een systeem gedurende een hele verwarmingsperiode presteert. Een hoge SCOP is interessant, maar vergelijk toestellen altijd op dezelfde manier en let op de omstandigheden waaronder de waarden zijn vastgesteld.

Bij koud weer moet de buitenunit bovendien regelmatig ontdooien. Tijdens zo’n ontdooicyclus wordt tijdelijk minder warmte aan de ruimte afgegeven en kan het energiegebruik veranderen. Dat is normaal gedrag, maar het verklaart waarom een berekening met één vaste COP in de praktijk te optimistisch kan uitvallen.

Welke factoren bepalen het werkelijke verbruik?

Het nominale vermogen op een brochure vertelt niet hoeveel stroom uw installatie dagelijks gebruikt. De warmtevraag van de ruimte is minstens zo belangrijk. Een goed geïsoleerde kamer met weinig tocht vraagt minder warmte dan een vergelijkbare ruimte met koude buitenmuren, openstaande deuren of veel glas.

Ook de dimensionering speelt mee. Een te kleine airco moet lang op hoge belasting draaien en kan moeite hebben om de gewenste temperatuur vast te houden. Een te grote unit kan juist vaker terugregelen of in- en uitschakelen. Invertertechniek helpt het vermogen aan te passen aan de actuele vraag, maar de installatie moet nog steeds passend worden gekozen.

De plaats van de buitenunit heeft invloed op de luchttoevoer en het ontdooien. Blokkades, vervuiling of een ongunstige opstelling kunnen de werking verstoren. Binnen spelen de luchtverdeling en de positie van het binnendeel mee: warmte die niet goed door de ruimte wordt verspreid, leidt sneller tot comfortklachten en extra gebruik.

Tot slot telt uw regeling. Een hoge ingestelde temperatuur, voortdurend wisselende instellingen en verwarmen van een lege ruimte verhogen de warmtevraag. Een passend programma en een stabiele instelling geven vaak een beter beeld van wat het systeem echt nodig heeft.

Zo berekent u het verbruik in kWh

Wilt u zelf rekenen, dan heeft u drie gegevens nodig: het elektrische opgenomen vermogen, het aantal bedrijfsuren en de omstandigheden waaronder de airco draait. De basisformule is:

verbruik in kWh = opgenomen vermogen in kW × draaitijd in uren

Bij een opgenomen vermogen van gemiddeld 1 kW en vier bedrijfsuren komt u uit op ongeveer 4 kWh. Dat is een rekenvoorbeeld, geen vaste verwachting voor iedere airco. Het opgenomen vermogen kan tijdens het draaien namelijk variëren doordat een inverter het systeem laat terugregelen.

U kunt ook rekenen vanuit de warmteafgifte. Een toestel dat 3,5 kW warmte levert bij een COP van 3,5 gebruikt op dat moment ongeveer 1 kW elektriciteit. Daalt de COP naar 2,5 terwijl de warmteafgifte gelijk blijft, dan stijgt de benodigde elektrische opname naar ongeveer 1,4 kW.

Voor een realistischer beeld kunt u de slimme meter, een geschikte energiemeter of een afzonderlijke meting gebruiken. Vergelijk metingen bij verschillende buitentemperaturen en noteer tegelijk de ingestelde temperatuur. Zo ziet u niet alleen hoeveel kWh de airco gebruikt, maar ook wanneer en waarom het verbruik verandert.

Een airco als verwarming: wanneer past dat bij uw woning?

Een lucht-luchtwarmtepomp, zoals een airco met verwarmingsfunctie, geeft warmte rechtstreeks af via het binnendeel. Dat maakt het systeem geschikt voor het verwarmen van afzonderlijke kamers of leefzones. De cv-installatie blijft dan eventueel beschikbaar voor andere ruimtes of voor warm tapwater.

Of een airco de cv-ketel volledig of gedeeltelijk kan vervangen, hangt af van de woning, de isolatie, de gewenste temperatuur en de manier waarop u de ruimtes gebruikt. In een woning met meerdere gesloten kamers kan één binnendeel de warmte bijvoorbeeld niet vanzelf gelijkmatig verdelen. Bij een bestaande woning kan een combinatie van systemen daarom praktischer zijn dan één oplossing voor het hele huis.

Laat vooraf beoordelen welk type systeem bij uw warmtevraag past. Een installateur kan kijken naar de ruimte, de gewenste capaciteit, de plaatsing, de leidingloop en de elektrische aansluiting. Werk aan elektra, koelmiddelaansluitingen en dak- of geveldoorvoeren hoort door een bevoegde specialist te worden uitgevoerd.

Praktische maatregelen om het verbruik te beperken

• Houd deuren en ramen zoveel mogelijk gesloten wanneer u een ruimte verwarmt.
• Beperk tocht en verbeter waar mogelijk de isolatie, zodat minder warmte verloren gaat.
• Gebruik een stabiele, realistische temperatuur in plaats van steeds grote correcties te maken.
• Maak filters schoon volgens de voorschriften van de fabrikant.
• Houd de buitenunit vrij van bladeren, vuil en andere blokkades.
• Controleer periodiek of de luchtstroom, afvoer en werking normaal blijven.
• Vergelijk het verbruik in kWh over meerdere dagen en niet op basis van één koude of warme dag.

Onderhoud kan bijdragen aan een goede werking, maar het is geen garantie voor een bepaald verbruik. Bij onvoldoende koelmiddel, lekkage, afwijkende geluiden, ijsvorming of problemen met de elektrische aansluiting is controle door een bevoegde vakman nodig. Koelmiddelwerk mag niet zelf worden uitgevoerd.

Waarop let u bij een keuze voor een model?

Vergelijk niet alleen het hoogste verwarmingsvermogen. Kijk ook naar de verwarmingscapaciteit bij lagere buitentemperaturen, de COP- en SCOP-waarden, de geluidsproductie, de regelmogelijkheden en de manier waarop de warmte door de ruimte wordt verspreid.

Een model dat technisch zuinig is, levert niet automatisch het laagste verbruik op in iedere woning. Een verkeerde capaciteit, ongunstige plaatsing of onrealistische instelling kan het voordeel tenietdoen. Vraag daarom om een onderbouwde inschatting op basis van uw ruimte en gebruikspatroon. Ekaa Duurzaam kan de beschikbare opties en de relevante technische gegevens met u doornemen.