Welke leidingen zitten in een split-airco?

De vloeistofleiding voert vloeibaar koudemiddel richting de binnenunit. Deze leiding is doorgaans dunner dan de zuigleiding. De zuigleiding voert het koudemiddel terug naar de buitenunit en heeft meestal een grotere diameter. Omdat deze leiding koud kan worden, is volledige gesloten-celisolatie belangrijk.

De condensafvoer is technisch iets anders. Deze leiding transporteert geen koudemiddel, maar water uit de binnenunit. Ze moet daarom met voldoende afschot worden aangelegd en bereikbaar blijven voor controle of reiniging. Een condensafvoer die te vlak ligt, geknikt is of verstopt raakt, kan lekkage in de woning veroorzaken.

Bij een nette installatie worden de leidingen gebundeld en beschermd tegen beschadiging. Een mantel of passende doorvoerbescherming kan nodig zijn op plaatsen waar de bundel door een muur gaat of aan weersinvloeden wordt blootgesteld.

Materiaal en diameter: niet op gevoel kiezen

Koper is gebruikelijk voor koelmiddelleidingen in split-systemen. De exacte maat wordt echter niet bepaald door de buitenkant van de buis of alleen door het vermogen van de airco. De fabrikant schrijft per model voor welke combinatie van vloeistof- en zuigleiding nodig is en welke maximale leidinglengte en hoogteverschillen gelden.

Bij kleinere woonunits komen combinaties zoals 1/4 inch voor de vloeistofleiding en 3/8 inch voor de zuigleiding regelmatig voor. Andere modellen gebruiken bijvoorbeeld een 1/2 inch of 5/8 inch zuigleiding. Dit zijn algemene voorbeelden, geen universele montageregel. Controleer daarom altijd de technische documentatie van de specifieke binnen- en buitenunit.

Een verkeerde diameter of een traject dat buiten de opgegeven grenzen valt, kan gevolgen hebben voor de werking. Ook kan bij extra leidinglengte een correctie van de koelmiddelvulling nodig zijn. Die berekening hoort bij de inbedrijfstelling en mag niet worden vervangen door schatten of standaard bijvullen.

De leidingroute bepaalt mede de kwaliteit

Een goede route is zo kort en logisch mogelijk, zonder onnodige bochten. Scherpe knikken kunnen de doorstroming beperken en de oliecirculatie verstoren. De buizen moeten bovendien deugdelijk worden bevestigd, zonder ze plat te drukken of de isolatie te beschadigen.

Een verticale stijging of een groot hoogteverschil vraagt extra aandacht voor de terugvoer van olie naar de compressor. Afhankelijk van het systeem en de voorschriften van de fabrikant kunnen aanvullende voorzieningen nodig zijn. Of dat werkelijk zo is, kan pas worden bepaald aan de hand van het merk, model, leidinglengte en hoogteverschil.

Bij een muurdoorvoer moeten de leidingen worden beschermd tegen schuren en beweging. De opening moet zorgvuldig worden afgewerkt tegen tocht en vocht. In situaties met aanvullende bouwkundige of brandveiligheidseisen is afstemming met een bevoegde vakman nodig.

Waarom isolatie van de buisleiding belangrijk is

De isolatie rond de koude zuigleiding voorkomt dat vocht uit de omgevingslucht op de leiding condenseert. Ontbrekende, openstaande of beschadigde isolatie kan leiden tot druppelvorming, koudebruggen en extra energieverlies. Ook verbindingen, bochten en aansluitingen moeten volledig worden meegenomen.

Gesloten-celisolatie, zoals NBR- of Armaflex-achtige isolatie, wordt hiervoor vaak gebruikt. Als algemene indicatie wordt binnenshuis geregeld een isolatiedikte van ongeveer 9 tot 13 millimeter toegepast. Buiten, in een onverwarmde kruipruimte of op een andere koude plek kan een grotere dikte nodig zijn, bijvoorbeeld 13 tot 19 millimeter of meer. De juiste keuze hangt af van leiding, klimaat, blootstelling en voorschriften van de fabrikant.

Isolatie die water opneemt of langdurig nat blijft, verliest haar werking. Controleer daarom vooral de naden, uiteinden, doorvoeren en plaatsen waar bevestigingsmateriaal de mantel raakt. Een UV-bestendige ommanteling kan buiten nodig zijn om veroudering door zonlicht te beperken.

Flareverbindingen, solderen en testen

Koelmiddelleidingen kunnen onder meer met flareverbindingen worden aangesloten. Zo’n verbinding is demontabel, maar vereist een nauwkeurig gevormde flare, schone leidinguiteinden en het juiste aandraaimoment. Een te losse of te strak aangedraaide verbinding kan lekkage veroorzaken.

Op bepaalde plaatsen kan een gesoldeerde of gebraseerde verbinding worden toegepast. De gekozen methode moet passen bij het systeem, de bereikbaarheid en de voorschriften van de fabrikant. Dit is specialistisch werk; onjuist solderen, vervuiling of onvoldoende bescherming tijdens het werk kan het systeem beschadigen.

Na de montage horen de leidingen te worden getest op lekkage en te worden geëvacueerd met een vacuümpomp. Daarmee worden vocht en niet-condenseerbare gassen uit het systeem verwijderd. Pas daarna kan de installatie volgens de productspecificaties in bedrijf worden gesteld. Bij afwijkende leidinglengte moet de benodigde koelmiddelcorrectie worden bepaald en gedocumenteerd.

Wanneer is controle door een specialist nodig?

Schakel een bevoegde aircomonteur in bij het aansluiten, openen, repareren, testen of vullen van koelmiddelleidingen. Dat geldt ook wanneer een leiding moet worden verlengd, wanneer een bestaande installatie onvoldoende koelt of wanneer er olieachtige aanslag bij een verbinding zichtbaar is.

Zelf isolatie aanbrengen of een zichtbare doorvoer controleren kan soms als eenvoudige inspectie, maar werk niet aan servicekleppen, koppelingen of koelmiddelvulling zonder de juiste deskundigheid. Bij werkzaamheden aan elektra, dakdoorvoeren, brandwerende scheidingen of constructieve delen is eveneens een passende specialist nodig.

Ekaa beschrijft in de bron dat het bedrijf installatie en inbedrijfstelling uitvoert voor onder meer Daikin, LG, Mitsubishi, Panasonic en Toshiba en daarbij de relevante montage- en teststappen vastlegt. Bespreek vooraf welke werkzaamheden precies worden uitgevoerd en welke gegevens na oplevering worden verstrekt.