Wanneer is bijvullen van een split-unit nodig?

Een tekort aan koelmiddel herken je meestal niet aan één enkel symptoom. Mogelijke signalen zijn een duidelijk lagere koelcapaciteit, langere bedrijfstijden, ijsvorming op de verdamper of een kleiner temperatuurverschil tussen de aangezogen en uitgeblazen lucht. Soms zijn ook sissende geluiden bij de leidingen een aanwijzing voor een lekkage.

Deze verschijnselen kunnen echter ook andere oorzaken hebben. Een vervuild filter, beperkte luchtstroom, verkeerde bedrijfsstand of een vervuilde buitenunit kan de werking eveneens verminderen. Daarom is het verstandig om eerst de eenvoudige controles uit te voeren. Pas na een technische diagnose kan worden vastgesteld of er werkelijk onvoldoende koelmiddel aanwezig is.

Bij een nieuwe installatie of na een ingrijpende reparatie aan de leidingen kan vullen onderdeel zijn van het installatieproces. Een goed afgesloten systeem verliest onder normale omstandigheden niet zomaar koelmiddel. Moet een unit herhaaldelijk worden bijgevuld, dan is dat vooral een reden om de oorzaak te laten onderzoeken.

Wat gebeurt er tijdens het bijvullen?

Bijvullen is een nauwkeurige technische handeling. De monteur begint met het vaststellen van de oorzaak en controleert het systeem op lekkage. Een lekkage moet eerst worden hersteld; alleen extra koelmiddel toevoegen kan het probleem tijdelijk maskeren en leidt mogelijk tot herhaling.

Na herstel wordt het systeem, wanneer de werkzaamheden dat vereisen, met een vacuümpomp geëvacueerd. Daarmee worden lucht en vocht uit het koelcircuit verwijderd. Dat is belangrijk voor een betrouwbare werking en helpt problemen door vocht in het systeem te voorkomen.

Vervolgens wordt het juiste koudemiddel volgens de specificaties van de fabrikant toegevoegd. De hoeveelheid wordt bij voorkeur nauwkeurig per gewicht bepaald met een geschikte weegschaal. Een manometerset en aanvullende temperatuurmetingen kunnen worden gebruikt om de werking van het systeem te beoordelen. Welke laadprocedure passend is, hangt af van het merk, model, koudemiddel en de uitgevoerde reparatie.

Na het vullen controleert de monteur de werking van de binnen- en buitenunit. Daarbij let hij onder meer op koelprestatie, condensatie, geluiden en trillingen. De exacte controles kunnen per installatie verschillen.

R32, R410A en olie: waarom het juiste middel telt

Het koudemiddel staat meestal vermeld op de typeplaat van de installatie of in de handleiding. Veel split-units werken met R32 of R410A, maar deze middelen zijn niet onderling uitwisselbaar. Gebruik daarom nooit een middel dat alleen op basis van het merk of uiterlijk van de installatie passend lijkt.

R32 en R410A hebben verschillende eigenschappen en kunnen een andere laadprocedure vereisen. R32 is licht ontvlambaar, waardoor veilige werkomstandigheden en passende apparatuur extra belangrijk zijn. Werkzaamheden aan het koelcircuit horen daarom bij een bevoegde specialist.

Ook de compressorolie speelt een rol. In moderne systemen wordt vaak POE-olie toegepast. Deze olie kan vocht aantrekken, waardoor een correcte evacuatie en zorgvuldig afgesloten leidingen belangrijk zijn. Na een grotere lekkage, een gaswissel of een compressorvervanging kan bovendien controle van de oliecirculatie en oliehoeveelheid nodig zijn. Welke olie en werkwijze passend zijn, moet aan de hand van de fabrikantgegevens worden bepaald.

Risico’s van verkeerd vullen

Te weinig koelmiddel kan leiden tot onvoldoende koelcapaciteit, langere bedrijfstijden en mogelijk ijsvorming. Te veel koelmiddel kan de druk in het systeem verhogen en de compressor en andere onderdelen extra belasten. Beide situaties kunnen het energiegebruik en de betrouwbaarheid van de installatie nadelig beïnvloeden.

Een veelgemaakte fout is bijvullen zonder voorafgaande lekcontrole. Ook slecht uitgevoerde flensverbindingen, onjuist aangedraaide koppelingen of beschadigde leidingen kunnen opnieuw lekkage veroorzaken. Bij werkzaamheden met licht ontvlambare koudemiddelen zijn bovendien ventilatie, afscherming en veilige werkprocedures noodzakelijk.

Drukmetingen, vacuümtesten en het vullen zelf zijn specialistische handelingen. Laat deze uitvoeren door een monteur die bevoegd is om met koudemiddelen te werken en die beschikt over apparatuur zoals een vacuümpomp, manometerset, lekdetectie en een nauwkeurige weegschaal.

Wat kunt u zelf controleren?

Voordat u een monteur inschakelt, kunt u enkele veilige controles uitvoeren:

• Maak het filter van de binnenunit schoon volgens de handleiding.
• Controleer of de luchtuitblaas niet wordt geblokkeerd.
• Kijk of de buitenunit vrij is van bladeren, vuil en andere obstakels.
• Controleer de ingestelde temperatuur en bedrijfsstand. Een ECO- of ventilatiestand kan anders aanvoelen dan actieve koeling.
• Let op ijsvorming, zichtbare beschadigingen, oliesporen of ongewone geluiden bij de leidingen.
• Noteer wanneer het probleem optreedt en maak eventueel foto’s voor de monteur.

Open het koelcircuit niet en probeer geen drukmeting of bijvulling uit te voeren. Als de buitenunit blijft draaien terwijl de binnenunit nauwelijks koelt, is dat een reden voor professionele diagnose, maar nog geen zelfstandig bewijs dat het koelmiddel de oorzaak is.

Wanneer Ekaa Duurzaam inschakelen?

Ekaa Duurzaam vermeldt te werken met KIWA-gecertificeerde monteurs en als officieel dealer van verschillende merken, waaronder Daikin, LG, Mitsubishi, Panasonic en Toshiba. Bij een probleem met een split-unit is het belangrijk dat de monteur het merk, model en voorgeschreven koudemiddel controleert voordat werkzaamheden aan het systeem beginnen.

Vraag bij een afspraak welke diagnose wordt uitgevoerd, of een eventuele lekkage eerst wordt hersteld en welk koudemiddel volgens de typeplaat nodig is. Zo houdt u zicht op de oorzaak en op de werkzaamheden die daadwerkelijk nodig zijn. Voor werkzaamheden aan koelmiddelen, elektra of dakdoorvoeren kan een bevoegde specialist noodzakelijk zijn.